Loading

Nhà Trần (1225-1400)

Đổng Kiên Cương

Tháng Ba 2, 2021 |

Tên khác Pháp Loa Năm sinh Giáp Thân 1284 – Canh Ngọ 1330 Tỉnh thành Hải Dương Thời kì – Nhà Trần (1225-1400) Thiền sư tổ thứ hai phái Trúc Lâm, thiền tông Việt Nam, đạo hiệu Pháp Loa. Quê làng Cửu La (nay là Phụ Vệ), huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương. Ông sinh ngày mùng 7 tháng 5 năm Giáp thân 1284 đời Trần Nhân tông, cha là Đồng Thuần Mậu, mẹ là Võ Từ Cứu. Tương truyền: thân mẫu ông từ trước đã mấy lần sinh gái, đến khi có nghén ông, tưởng sẽ là gái nữa, nên thất vọng uống thuốc phá thai, không muốn sinh nở. Chẳng dè thuốc không công hiệu, bà mang mãn, đến khi sinh ra ông mới đặt tên là Kiên Cương. Năm Giáp thìn 1304, vua Nhân tông khi ấy đã đi tu ở núi Trúc Lâm, gặp ông trong…    read more 

Đoàn Nhữ Hài

Tháng Ba 2, 2021 |

Năm sinh Canh Thìn 1280 – Bính Tí 1336 Tỉnh thành Hải Dương Thời kì – Nhà Trần (1225-1400) Danh thần đời Trần Anh tông, quê làng Trường Tân, huyện Gia Lộc, thuộc Hồng Châu, tỉnh Hải Dương. Từ bé, ông nổi tiếng ham học, lúc nào cũng cắp sách trên tay. Lớn lên vào học ở kinh sư càng nổi tiếng hơn. Có lần Thượng hoàng Nhân tông về kinh, xem xét qua khắp các cung điện, không thấy Anh tông ra mắt, hỏi ra mới biết nhà vua uống rượu xương bồ say vùi, cung nhân vào gọi không dậy được. Thượng hoàng giận quá, lập tức về Thiên Trường, xuống chiếu nhóm họp các quan làm việc. Anh tông tỉnh rượu, nghe nói kinh hãi, đi bộ qua chùa Tư Phúc định khấn Phật cứu nạn. Bỗng gặp nho sinh Đoàn Nhữ Hài, bèn bảo: – Ta…    read more 

Đỗ Tử Vi

Tháng Ba 2, 2021 |

Tên khác Tôn Trai Tỉnh thành Không rõ Thời kì – Nhà Trần (1225-1400) Danh sĩ đời Trần Nghệ tông, hiệu Tôn Trai, không rõ năm sinh, năm mất. Ông làm đến Trung thư lệnh, tính cương trực, khí khái, hết lòng chăm lo việc nước. Thơ văn ông còn truyền tụng nhiều, ý tứ sâu sắc như bài Quá Việt tỉnh cương (Qua gò Việt tỉnh), cảm khái truyện Việt Vương Triệu Quang Phục và Lý Phật Tử xưa. “Việt tỉnh thê lương thảo mộc thu, Trích lưu sự khứ sử nhân sầu. Bằng thùy mịch đắc tam niên ngãi, Y ngã càn khôn nhất chuế vưu.” Bản dịch: Việt tỉnh buồn thu cỏ một vùng,Đâu còn việc vắng khách đau lòng.Ba năm cây ngãi ai tìm được,Thử chữa người thừa của hóa công.

Đỗ Tử Bình

Tháng Ba 2, 2021 |

Tỉnh thành Không rõ Thời kì – Nhà Trần (1225-1400) Võ tướng đời Trần Duệ tông, không rõ năm sinh, năm mất. Ông giữ nhiệm vụ trấn giữ ở Hóa Châu, để ngăn ngừa Chiêm Thành khuấy rối. Người Chiêm đem vàng dâng vua Tầẫn, Đỗ dấu vàng ấy làm của riêng, lại tâu với vua rằng người Chiêm vô lễ, cần đánh họ, Trần Duệ tông nghe theo, thân chinh đánh Chiêm Thành. Đại thần Đỗ Lê can ngăn không được, treo mũ áo từ quan. Kết quả Duệ tông bị quân Chiêm phục kích tử trận. Đỗ Tử Bình thống lãnh toán hậu quân không ứng cứu, chạy thoát lấy thân. Hồ Quí Li đốc vận lương, được tin, trốn về nước. Triều đình bắt tội, Đỗ bị giáng xuống làm lính. Năm Mậu ngọ 1378, quân Chiêm tràn vào đánh phá, Đỗ đem quân chống cự. Quan…    read more 

Đỗ Thiên Thu

Tháng Ba 2, 2021 |

Tên khác Đỗ Thiên Lư – Đỗ Thiên Nghĩa Tỉnh thành Không rõ Thời kì – Nhà Trần (1225-1400) Danh thần đời Trần Nhân tông, quê ở Hiệp Sơn, em ruột Đỗ Khắc Chung (Trần Khắc Chung) có sách chép là Đỗ Thiên Lư, hay Đỗ Thiên Nghĩa. Anh em ông đều có công đi sứ nhà Nguyên. Khi đi sứ về, được thăng làm An Vũ Vũ Sứ. Sang đời Anh tông, Minh tông, ông cùng với Nguyễn Trung Ngạn, Mạc Đĩnh Chi chung lo việc nước. Tính khẳng khái, mẫn cán trong việc công. Ông là người tự tin mỗi khi tranh chấp với ai điều gì, ông thường lấy ý lực áp đảo. Năm Quí sửu 1313 đời Trần Anh tông, nước Chiêm Thành bị Xiêm (Thái Lan) xâm lược. Ông nhận lệnh đi kinh lí vùng Nghệ An, Tân Bình, rồi sang cứu viện giúp vua…    read more 

Đỗ Khắc Chung

Tháng Ba 2, 2021 |

Tên khác Trần Khắc Chung Năm sinh … – Canh Ngọ 1330 Tỉnh thành Hải Dương Thời kì – Nhà Trần (1225-1400) Võ tướng đời Trần Anh tông, quê ở Anh Sơn (có sách chép Giáp Sơn), tỉnh Hải Dương). Ông xuất thân là Chi hậu cục thủ, một chức nhỏ, nhưng có tài. Năm Bính tuất 1286, quân Nguyên đóng ở Đông Bộ đầu, Hưng Đạo vương cố thủ ở mé bờ Nam. Trần Nhân tông muốn sai người đi dọ thám tình hình giặc, Đỗ Khắc Chung xin đi, Nhân tông khen: “Ngờ đâu xe muối mà có ngựa kì ngựa kí như thế”, rồi trao thư cho ông đi đến trại quân Nguyên xin hòa, làm chước hoãn binh. Hoàn thành sứ mạng, ông được trọng dụng. Về sau làm đến Ngự sử đại phu, ít lâu thăng Đại hành khiển. Và được cho theo họ vua,…    read more 

Đỗ Hành

Tháng Ba 2, 2021 |

Tỉnh thành Không rõ Thời kì – Nhà Trần (1225-1400) Liệt sĩ đời Trần Nhân tông, trong cuộc kháng Nguyên công lao ông chẳng nhỏ. Năm Mậu tí 1288, trong trận đánh ở Bạch Đằng giang, chính ông đã bắt được tướng Nguyên Ô Mã Nhi và Tích Lệ Cơ Ngọc. Khi kháng chiến thành công, định luận ban thưởng, ông được phong tước Nội Minh tử, sau thăng tước Quan Nội Hầu.

Đinh Củng Viên

Tháng Ba 2, 2021 |

Năm sinh … – Giáp Ngọ 1294 Tỉnh thành Không rõ Thời kì – Nhà Trần (1225-1400) Danh thần đời Trần Thánh tông, giỏi biện thuyết, không rõ năm sinh. Năm Canh ngọ 1270, gặp khi Nguyên Thế tổ sái sứ sang khiến vua Trần phải nộp biểu xưng thần, ông cùng với đại phu Lê Đà sang sứ nhà Nguyên để biện bạch, quyết không để nhục quốc thể. Vua Nguyên tông bảo: – Quân của thiên triều đi đến đâu san bằng đến đó, không ai dám đương cự, trái mạng, sao chúa các người không rõ phận nước nhà toan địch thể với ta sao? Ông thản nhiên đáp: – Nếu nhà vua định đem điều nhân nghĩa mà khiến mọi nguời kính nể thì mới thuyết phục được chúng tôi. Nếu đem binh lực ra dọa nạt, thì dù nhỏ, nước tôi vẫn có binh hùng…    read more 

Đào Tử Kì

Tháng Ba 2, 2021 |

Tỉnh thành Không rõ Thời kì – Nhà Trần (1225-1400) Đại thần đời Trần Nhân tông, không rõ năm sinh, năm mất, dày công trong cuộc vận trù quyết sách kháng cự quân Mông – Nguyên. Năm Quí tị 1293, nhà Nguyên cử Thượng thư bộ Lại là Lương Tằng và Thượng thư bộ Lễ là Trân Phu sang giục Nhân tông sang hầu. Nhân tông không đi phái Đào Tử Kì đi thay. Ông cùng với Đại Phu Lê Văn Táo lên đường sang nhà Nguyên dâng lễ cống và biện bạch mọi lẽ nhưng ông bị chúng bắt giam ở Giang Lăng. Mặt khác, chúng sai Lưu Quốc Kiệt và các tướng sửa soạn binh lương định kéo sang đánh nước ta lần nữa. Lại sai Trần Ích Tắc đi theo về ở Trường Sa để đánh úp quân ta. Nhưng kế hoạch của chúng cũng không thành…    read more 

Đào Thế Quang

Tháng Ba 2, 2021 |

Tỉnh thành Không rõ Thời kì – Nhà Trần (1225-1400) Danh thần đời Trần Thánh tông, không rõ năm sinh, năm mất. Ông từng lãnh nhiệm vụ trinh sát, theo dõi hành động quân xâm lược Mông- Nguyên để báo cáo lên triều đình hầu kịp thời đối phó với giặc ngoại xâm. Có lần Đào Thế Quang lên đường giả dạng là người thầy thuốc đi tìm mua thuốc Bắc. Ông thẳng sang Lengthy Châu, dọ thám tình hình bên Nguyên. Chính nhờ công lao ông mà bờ coi được yên vì ta biết trước động tĩnh của đối phương nên đã phòng bị đâu vào đấy, và khi động binh thì nắm thế tất thắng.

Đào Sư Tích

Tháng Ba 2, 2021 |

Tỉnh thành Nam Định Thời kì – Nhà Trần (1225-1400) Danh thần đời Trần Duệ tông, quê làng Cổ Lễ, huyện Tây Chân (Nam Chân nay là Nam Trực), tỉnh Nam Định, ngụ ở xóm Lý Hải, thôn Tune Khê, huyện An Lãng (nay là tỉnh Nam Định). Năm Giáp dần 1374, ông đỗ Trạng nguyên, Bảng nhãn là Lê Hiến Phủ, Thám hoa là Trần Đình Tham. Từ thi Hương đến thi Đình đều đỗ đầu, ông làm đến Lang trung, nhập nội hành khiển. Sau, không hơp với Hồ Quí Li, bị giáng làm Trung thư thị lang đồng tri thẩm hình viện sự. Ông nổi tiếng thơ văn, từng được Trần Nghệ tông trao cho đề tựa bộ sách Bảo hoa điện dư bút gồm 8 quyển do Nguyễn Mậu Tiên và Phan Nghĩa soạn thảo, ghi chép những biến cố đã xảy ra trong đời Trần…    read more 

Đặng Tảo

Tháng Ba 2, 2021 |

Tỉnh thành Không rõ Thời kì – Nhà Trần (1225-1400) Một trong năm cao sĩ đời Trần (Châu An, Trương Đỗ, Bùi Mộng Hoa, Trần Đình Tham và ông) không rõ năm sinh, năm mất. Ông nổi tiếng thơ văn, nhưng ông cho sủng lộc làm cay đắng khó chịu cho nguời nên chẳng cầu tiến thân, cam tâm ở chốn ruộng vườn. Các vua Trần rất kính mến khí tiết ông, vẫn thường cho nguời lui tới, thăm viếng và những khi có việc nước quan trọng đều hỏi ý kiến ông. Ông nghiễm nhiên đóng vai trò cố vấn nhưng cương quyết từ chối tất cả bổng lộc của triều đình. Ông tình nguyện làm người thắp hương và coi sócThái lăng (lăng vua Trần Anh tông) ở núi An Sinh. Mỗi khi Trần Minh tông (con Anh tông) lên thăm lăng, ông thường lánh mặt. Nhà vua…    read more 

Đặng Nhữ Lâm

Tháng Ba 2, 2021 |

Tỉnh thành Không rõ Thời kì – Nhà Trần (1225-1400) Danh thần đời Trần Nhân tông, không rõ năm sinh, năm mất, có công trong cuộc kháng chiến chống Mông – Nguyên, ông làm đến Đại phu, tận tụy lo nước thương dân. Sang đời Trần Anh tông, ông hướng dẫn một phái đoàn đi sứ Mông – Nguyên, bị chúng bắt giữ lại suốt hai năm. Đến năm Tân sửu 1301, ông và phái đoàn mới được trả về nước.

Đặng Ma La

Tháng Ba 2, 2021 |

Năm sinh Giáp Ngọ 1234 -… Tỉnh thành Hà Nội Thời kì – Nhà Trần (1225-1400) Danh thần đời Trần Thái tông, quê làng Tụy Động, huyện Chương Đức, Hà Nội (nay thuộc thành phố Hà Nội). Ông nổi tiếng văn học, gặp khi nhà vua cho thi Đình chọn nhân tài, ông ra thi năm Đinh vị 1247, mới 13 tuổi. Khoa này lấy đỗ Trạng nguyên là Nguyễn Hiền cũng mới 13 tuổi. Bảng nhãn là Lê Văn Hưu 17 tuổi, ông đỗ thứ ba tức Thám hoa. Về việc khoa cử đời Trần, sau hai khoa Nhâm thìn 1232 và Kỉ hợi 1239, gọi là khoa Giáp và khoa Ất, đến khoa Đinh mùi 1247 này, mới bắt đầu lấy đỗ tam khôi. Như vậy ông và Nguyễn Hiền, Lê Văn Hưu nghiễm nhiên là tam khôi đầu tiên của nhà Trần và cũng là đầu tiên…    read more 

Đặng Lộ

Tháng Ba 2, 2021 |

Tỉnh thành Không rõ Thời kì – Nhà Trần (1225-1400) Người đời Trần Hiến tông, không rõ năm sinh, năm mất, quê quán. Ông là người có óc khoa học, ông hay sáng tác và phát minh. Ông học rộng, hay nghiên cứu học hỏi, làm quan Hậu nghị lang, ông thường lưu tâm khảo nghiệm về thiên văn, lịch số Chính ông đã sáng chế máy trắc nghiệm khí hậu, khảo sát hình tượng ở trên trời, gọi là Linh lung nghi. Do sự chỉ dẫn của ông, Trần Hiến tông cho sửa đổi quyển lịch thụ thời, gọi là Hiệp kỉ lịch. Khoa thiên văn, toán định lịch số, đời bấy giờ có ông mà phát triển khả quan hơn xưa. Đặng Lộ được xem như nhà khoa học thực nghiệm ra đời sớm nhất của nước ta vào thời phong kiến.

Đặng Hữu Điểm

Tháng Ba 2, 2021 |

Tỉnh thành Không rõ Thời kì – Nhà Trần (1225-1400) Danh thần đời Trần Nhân tông, làm đến Đại phu. Trong cuộc kháng chiến chống Mông Nguyên, ông đã tích cực điều khiển các cơ sở để kịp thời ứng phó với tình hình, giành thắng lợi cho tổ quốc. Năm Nhâm ngọ 1282, ông đi sứ nhà Nguyên, hiệp với Đại phu Lê Nổ hướng dẫn phái đoàn, trước dâng lễ cống, sau dò xét tình hình. Trở về nước, ông càng nỗ lực phục vụ dân nước, nên được sĩ phu trọng vọng kính yêu.

Bùi Mộng Hoa

Xử sĩ cuối đời Trần, sách Nhân vật chí vựng biên chép là Bùi Mộng Ba, không rõ năm sinh, năm mất. Khi chúa Chiêm Thành Chế Bổng Nga đem quân xâm lược nước ta, quan trấn Quảng Oai Lê Bật ôn ra chống cự bị chết trận, Trần Nghệ tông quyết định chạy ra Đông Ngạn để tránh giặc, Bùi Mộng Hoa bèn để cả triều phục lội xuống nước níu thuyền ngự lại, xin nhà vua đừng bỏ đi, hãy cứ bình tĩnh ở lại liệu cách cứu nước, nhưng vua không nghe. Mùa hạ đại hạn, Thượng hoàng Trần Nghệ tông xuống chiếu cầu có người nói thẳng việc triều chính thuở ấy. Ông dâng thư có câu: “Thần nghe các trẻ con hát rằng: Thâm tai Lê sư, tất nhiên thái sư Lê Quí Ly có dị chí”. Thượng hoàng đem lời ấy bảo cho Quí…    read more 

Nguyễn Phi Khanh

Danh sĩ, cuối đời Trần Hồ, hiệu Nhị Khê. Vốn tên Nguyễn Ứng Long, sau đổi là Phi Khanh, quê xã Chi Ngại, huyện Phương Sơn, lộ Lạng Giang (thuộc tỉnh Hải Dương), sau dời về xã Ngọc ổi, huyện Thượng Phúc, châu Thượng Phúc, lộ Đông Đô (thuộc tỉnh Hà Đông). Ông nổi tiếng văn thơ từ lúc trẻ được quan Tư đồ Trần Nguyên Đán đem về nuôi dưỡng và dạy học. Ông phải lòng người con gái của quan Tư đồ là Trần Thị Thái. Khi Trần Thị Thái có thai, ông sợ tội bỏ trốn, nhưng Trần Nguyên Đán độ lượng bao dung, cho tìm ông về và gả con cho. Nhờ đó ông yên bề ăn học. Đến Giáp dần 1374 ra thi. đỗ Thái học sinh (tiến sĩ) mới 19 tuổi. Có tài nhưng ông không được Trần Nghệ tông thu dụng, nên đành…    read more 

Hoàng Hối Khanh

Văn thần nhà Hồ, quê làng Bái Trại, huyện An Định. Năm Giáp tí 1384, đời Trần phế đế, ông đỗ Thái học sinh, làm An phủ sứ. Sau theo Hồ Quí Ly, được Quí Ly cho làm Chính hình viện đại phu. Rồi khi Hồ Qúi Ly cướp quyền nhà Trần, Hoàng Hối Khanh được phong làm Hành khiển. Khi quân Minh sang xâm lược, Hoàng Hối Khanh bị Trương Phụ bắt giải về hành dinh. Khi đến cửa bể Đan nhai, ông tự tử… Phụ bêu đầu ông ở chợ Đông Đô.

Hồ Quí Ly

Vua, tác giả, nhà cải cách, người khai sáng nhà Hồ, có quyền mưu, cơ trí, một chính trị gia lão luyện, đa tài đời Trần. Ông tự là Li Nguyên, vốn dòng dõi Hồ Hưng Dật, ngụ ở làng Bào Đột, huyện Quỳnh Lưu. Sau ông tổ bốn đời là Hồ Liêm dời ra ở làng Đại Lại, tinh Thanh Hóa, làm con nuôi nhà Lê Huấn, mới đổi là họ Lê. Hồ Quí Ly có hai người cô đều là vợ vua Trần Minh tông, một người sinh ra Nghệ tông, một người sinh ra Duệ tông. Vì thế đến đời Trần Nghệ tông, ông được tin dùng, làm Khu mật đại sứ (1371), rồi làm Tiểu tư không (1377), thăng dần đến Thống chế đô hải tây, tước Trung Tuyên Hầu (1380). Nhà vua lại gả Huy Ninh công chúa cho ông. Năm Đinh dậu 1387, thăng…    read more 

Hỗ trợ