Loading

Nhà Tây Sơn (1778-1802)

Hồ Văn Bôi

Năm sinh … – Giáp Tí 1804 Tỉnh thành TP Hồ Chí Minh Thời kì – Nhà Tây Sơn (1778-1802) – Nhà Nguyễn độc lập (1802-1883) Cũng gọi là Hồ Văn Vui, Ngoại thích triều Nguyễn, quê ở Bình An, tỉnh Biên Hòa; Gia Định (nay thuộc Quận Thủ Đức TP.HCM). Xuất thân làm đội trưởng, ông từng hai phen theo Nguyễn Ánh lưu vong ở Vọng Các (Xiêm – Thái Lan), rồi làm thuộc nội Cai đội. Năm Nhâm tuất 1802, thăng Tả thị trung Tả nhất Vệ úy, rồi đổi làm Khâm sai thuộc nội Chưởng cơ. Nhưng chỉ hai năm sau – Giáp tí 1804 ông cáo bệnh về hưu, mất trong năm này. Năm Bính dần 1806, con gái ông là Hồ Thị Hoa được chọn làm vợ Đông cung Nguyễn Phúc Đảm (sau là vua Minh Mạng, bà nghiễm nhiên là Tá Thiên nhân hoàng…    read more 

Võ Văn Dũng

Tỉnh thành Bình Định Thời kì – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Võ tướng nhà Tây Sơn, không rõ năm sinh năm mất, người thôn Phú Phong, huyện Tuy Viễn (Bình Khê) (nay thuộc huyện Tây Sơn), tỉnh Bình Định. Khi nghĩa quân Tây Sơn mới dấy lên đã có ông trong hàng ngũ vì ông với Nguyễn Nhạc là bạn cố giao. Năm 1786 ông làm Tư khấu dưới quyền Bắc Bình vương Nguyễn Huệ, lần thăng đến Đô đốc được phong tước Chiêu Vũ Hầu. Ông là một trong các nhân vật chỉ huy trận chiến thắng lớn diệt hơn 20 vạn quân Thanh ở Đống Đa trong năm Kỉ dậu. Năm Nhâm tí 1792 ông thăng Đại tư đồ tước Võ Quốc Công, và tháng tư năm này ông cùng Nguyễn Quang Thùy, Phan Huy Ích, Võ Huy Tấn đưa giả vương Phạm Công Trị sang Yên Kinh…    read more 

Trương Văn Đa

Tỉnh thành Không rõ Thời kì – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Danh tướng đời Tây Sơn, phò mã Trung ương hoàng đế Nguyễn Nhạc. Ông phục vụ dưới trướng Nguyễn Nhạc, lập được nhiều chiến công ở Gia Định, được Nguyễn Nhạc gả con gái cho. Từng theo Nguyễn Huệ đánh tan mấy đạo quân của Nguyễn Ánh ở Cà Mau Thổ Châu, Phú Quốc buộc Nguyễn Ánh phải chạy ra Côn Đảo rồi Xiêm (Thái Lan) nương náu. Năm 1783 ông chỉ huy đạo quân dưới quyền tấn công Chân Lạp (vì nước này phụ họa với quân Xiêm) khiến quân Xiêm phải rút về nước. Ông là một trong các tướng phò tá Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ lập được chiến công trong các trận Rạch Gầm, Xoài Mút (ở Mĩ Tho) đánh tan đoàn quân Xiêm xâm lược nước ta vào năm 1785. Sau chiến thắng, ông và…    read more 

Trần Văn Kỉ

Tên khác Trần Chánh Kỉ Năm sinh … – Tân Dậu 1801 Tỉnh thành Thừa Thiên-Huế Thời kì – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Văn thần triều đại Tây Sơn. Cũng gọi là Trần Chánh Kỉ, quê làng Vân Trình, tổng Vĩnh Xương, huyện HươngTrà, phủ Triệu Phong, xứ Thuận Hóa (Huế) nay thuộc làng Vân Trình, xã Phương Bình huyện Hương Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế. Ông được Nguyễn Huệ trọng dụng tin cẩn. Khi lên ngôi hoàng đế Quang Trung phong ông làm Trung thư lệnh (chức quan phụ trách việc văn thư), tước Kỉ Thiện Hầu. Khi vua Quang Trung cho mời các quan cũ nhà Lê đến ra mắt, chính ông đã hết lòng tiến dẫn Ngô Thì Nhậm. Vì thế Ngô Thì Nhậm được trọng dụng, họ Ngô có bài thơ tặng ông: “Phong ư xuân lệnh nhật ư đông, Hàm cảm thường tồn chí ái…    read more 

Nguyễn Quang Toản

Tên khác Hoàng Trác Năm sinh Quí Mão 1783 – Nhâm Tuất 1802 Tỉnh thành Bình Định Thời kì – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Tức vua Cảnh Thịnh, con thứ vua Quang Trung, có tên là Trác, nên thường gọi là ông Hoàng Trác, mẹ là Phạm thị được phong là Chánh cung Hoàng hậu (trên Ngọc Hân một bậc). Vua Quang Trung rất yêu bà, khi bà chết, vua Quang Trung hết sức đau xót, được truy tặng là Nhân cung Đoan tĩnh Trinh thục Nhu Thuần Võ chánh Hoàng Hậu. Năm Nhâm tí 1792 vua Quang Trung mất, ông nối ngôi làm vua, niên hiệu là Cảnh Thịnh, nên cũng gọi là vua Cảnh Thịnh. Sau khi thành Phú Xuân thất thủ, triều thần chạy ra Bắc, đổi năm hiệu là Bảo Hưng. Ông làm vua nhưng mọi việc đều ở trong tay Thái sư Bùi Đắc Tuyên…    read more 

Nguyễn Quang Thùy

Năm sinh … – Nhâm Tuất 1802 Tỉnh thành Bình Định Thời kì – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Con trưởng vua Quang Trung, không rõ năm sinh, anh vua Cảnh Thịnh nhưng ông là con của một người hầu, chứ không phải anh em cùng mẹ với Quang Toản. Những năm vua Quang Trung ra Bắc phò Lê diệt Trịnh ông được theo dự các trận đánh lớn. Sau khi Nguyễn Huệ rút về Phú Xuân, Nguyễn Quang Thùy ở lại “cai trị xứ Bắc Kì”. Vua Quang Trung lên ngôi hoàng đế, ông được phong chức Khanh công, lãnh Bắc thành tiết chế thủy bộ chư quân. Năm 1790, vâng lệnh vua cha theo sứ bộ do “giả vương” Phạm Công Tri dẫn đầu sang Trung Quốc nhận phong. Sau khi vua Quang Trung qua đời, ông vẫn giữ chức cũ ở Bắc thành, kiên quyết bảo vệ ngai…    read more 

Nguyễn Phúc Cảnh

Tên khác Hoàng Tử Cảnh Năm sinh Kỉ Hợi 1779 – Canh Thân 1801 Tỉnh thành Không rõ Thời kì – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Đông cung, con trưởng Nguyễn Phúc Ánh (tức vua Gia Long), lúc còn trẻ tuổi đã theo cha tham chiến khắp các tỉnh miền Nam, từng chạy ra Phú Quốc, Côn Lôn, Xiêm vì nghĩa quân Tây Sơn rượt đuổi. Ngày 15-4 năm Giáp thìn (25-11-1784) Nguyễn Ánh giao ông cho giám mục Bá Đa Lộc (Pigneau de Béhaine tục gọi là Cha Cả) đem sang Pháp làm con tin để cầu viện Pháp hoàng giúp đỡ chống lại nhà Tây Sơn. Năm 1788, ông và phái đoàn trở về nước với một hiệp ước có nhiều điều khoản bất lợi cho Việt Nam. Sau đó bị Tây Sơn đánh bại, ông chạy theo đám tàn quân sang Xiêm ẩn náu. Đến khi nhà Tây…    read more 

Nguyễn Nhạc

Tên khác Trung Ương Hoàng Đế Năm sinh … – Quí Sửu 1793 Tỉnh thành Bình Định Thời kì – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Hoàng đế, nguời khởi xướng và là thủ lĩnh phong trào Tây Sơn, còn gọi là Nguyễn Văn Nhạc, tục gọi là Đức ông Cả quê ấp Tây Sơn Thượng, huyện An Khê, tỉnh Bình Định (nay thuộc huyện Tây Sơn). Thân phụ là Hồ Phi Phúc (sau đổi sang họ Nguyễn), vốn người huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An, di cư vào sống ở Bình Định, gia đình có 7 anh em, gồm 3 trai, 4 gái. Nguyễn Lữ gọi là Đức ông Bảy, Nguyễn Huệ là Đức ông Tám, không rõ năm sinh, nhưng theo phổ hệ anh em Tây Sơn, có thể ông sinh vào khoảng năm 1740, 1738 vì ông lớn hơn Nguyễn Huệ gần 10, 12 tuổi. Theo Quách Tấn (Sách…    read more 

Nguyễn Lữ

Tên khác Đức ông Bảy Tỉnh thành Bình Định Thời kì – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Võ tướng em ruột Nguyễn Nhạc, anh kế Nguyễn Huệ, con ông Hồ Phi Phúc gốc người Nghệ An (sau đổi ra họ Nguyễn) không rõ năm sinh, năm mất, sinh quán ấp Tây Sơn Thượng, phủ Qui Ninh, tỉnh Bình Định (nay thuộc huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định). Đương thời tục gọi là Đức ông Bảy. Ông cùng nghĩa quân Tây Sơn vào Nam ra Bắc đánh Nguyễn, diệt Trịnh lập nhiều chiến công rạng rỡ. Mùa xuân năm 1776, lần đầu tiên ông cầm quân vào Gia Định, so tài với nhóm quân Đông Sơn do Đỗ Thanh Nhơn cầm đầu. Chiến thắng, ông được thăng hàm Thiếu phó. Sau khi bình được đất Gia Định, ông rút quân về Qui Nhơn. Đầu năm Mậu tuất 1778, Nguyễn Nhạc lên ngôi…    read more 

Ngụy Nguyên

Năm sinh … – Bính Ngọ 1786 Tỉnh thành Không rõ Thời kì – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Danh tướng nhà Tây Sơn, không rõ năm sinh và quê quán. Khi Tây Sơn dứt họ Trịnh, phù Lê, ông vâng mạng chủ tướng Nguyễn Huệ đem binh vào Nam trấn giữ, chống nhau với Nguyễn Ánh. Bấy giờ tướng của Nguyễn Ánh là Võ Tánh hùng cứ miền Gò Công (nay thuộc Tiền Giang) với một lực lượng hùng hậu trên tám nghìn quân sĩ, gọi là đạo Kiến Hòa, ông dốc toàn lực tiến công dữ dội vào căn cứ của Võ Tánh. Nhiều trận giao tranh ác liệt trên địa bàn Gò Công – Mĩ Tho nhưng gặp phải sức chống cự mạnh mẽ của quân Võ.

Ngô Văn Sở

Năm sinh … – Ất Mão 1795 Tỉnh thành Không rõ Thời kì – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Danh tướng nhà Tây Sơn, lừng danh trong trận đánh đuổi quân Thanh trong năm Kỉ dậu 1789. Ông theo giúp Tây Sơn, rất dày công trận Năm Đinh mùi 1787, ông được cử làm Tham tán quân vụ, cùng Võ Văn Nhậm trấn thủ Thăng Long. Về sau Võ Văn Nhậm sinh lòng phản trắc nên bị Bắc Bình vương Nguyễn Huệ giết (Nhậm là con rể của Nhạc) ông được cử thay Nhậm làm Đại tư mã, lãnh Trấn thủ Thăng Long. Năm Mậu thân 1788, tháng 11 âm lịch, trước sức tấn công của 80.000 quân Thanh do Tôn Sĩ Nghị chỉ huy tràn sang xâm lược nước ta dưới chiêu bài cứu nguy cho Lê Chiêu Thống. Ông nghe theo mưu của Ngô Thì Nhậm rút quân về…    read more 

Lê Văn Thủ

Tỉnh thành Quảng Nam Thời kì – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Danh tướng đời vua Quang Trung hậu duệ Bình Chiêm Triệu Quốc công Lê Tấn Trung, tước Thủ tài hầu (đời vua Quang Trung), quê làng Trường Xuân, tổng Chiên Đàn trung, phủ Thăng Hoa, tỉnh Quảng Nam (nay là phủ Trường Xuân, thị xã Tam Kì, tỉnh Quảng Nam) không rõ năm sinh, năm mất. Ông xuất thân trong một gia đình vọng tộc, tổ tiên từng vào đất Quảng Nam khai phá, mở mang vườn ruộng qui dân lập ấp, sau này là phía nam tỉnh Quảng Nam. Những năm nội chiến giữa vua Lê, chúa Trịnh – chúa Nguyễn ông ở trong hàng ngũ. Trong cuộc nổi dậy của nghĩa quân Tây Sởn, ông theo phò tá Bắc Bình vương Nguyễn Huệ lập được nhiều chiến công từ Nam ra Bắc, được phong tước hầu; đương…    read more 

Lê Văn Long

Tên khác Đô Đốc Long Tỉnh thành Quảng Nam Thời kì – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Danh tướng đời vua Quang Trung, con trai Thủ tài hầu Lê Văn Thủ, quê làng Phú Xuân Trung (Trường Xuân) huyện Lệ Dương, châu Thăng Hoa, đạo Quảng Nam (nay thuộc phường Trường Xuân, thị xã Tam Kì, tỉnh Quảng Nam) không rõ năm sinh, năm mất. Xuất thân trong một gia đình võ tộc, tổ phụ. thân phụ đều là đại tướng triều Tây Sơn, Quang Trung. Những năm chiến tranh với Nguyễn Ánh, vua Lê, chúa Trịnh ông đều có mặt trong quân ngũ giữ những chức vụ chỉ huy cao cấp. Năm 1789 ông cùng với thân phụ (Lê Văn Thủ) và vua Quang Trung dẫn đại quân ra Bắc diệt quân Thanh xâm lược đang chiếm đóng thành Thăng Long. Ngày 30 tháng Chạp (Tây lịch 25-1-1789) hơn mười…    read more 

Lê Thị Ngọc Hân

Tên khác Ngọc Hân Năm sinh Tân Mão 1771 – Kỉ Mùi 1799 Tỉnh thành Bắc Ninh Thời kì – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Nữ sĩ, Công chúa thứ 21 của Lê Hiển tông và Phù Ninh Từ cung Nguyễn Thị Huyền, quê mẹ ở làng Phù Ninh, tổng Hạ Dương, phủ Từ Sơn, tỉnh Băc Ninh (nay thuộc Bẳc Ninh). Bà tục gọi là Chúa Tiên, người đã xinh đẹp lại có tài văn chương. Năm 15 tuổi (Bính ngọ 1786) bà lấy chồng là Nguyên súy Uy chính phù vận Uy Quốc công Nguyễn Huệ nhà Tây Sơn. Sau, chồng lên ngôi hoàng đế, tức vua Quang Trung, bà được phong làm Bắc cung Hoàng hậu. Năm Nhâm tí, chồng mất bà có làm một bài văn tế và một khúc ngâm gọi là Ai tư vãn được truyền tụng. Đến năm Kỉ mùi 1799 bà mất, hưởng…    read more 

Lê Quốc Cầu

Tỉnh thành Nghệ An Thời kì – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Võ tướng nhà Tây Sơn, không rõ năm sinh, năm mất, quê làng Anh Sơn, tỉnh Nghệ An. Thân phụ ông là Lê Quốc Cơ, sinh bốn trai, ông là con trưởng, ba nguời em là Lê Quốc Lý, Lê Quốc Đạm và Lê Quốc Trân. Cả bốn anh em ông đều tham gia nghĩa quân Tây Sơn. Năm Nhâm tí 1792, ông được phong tước Bá, rồi tước Hầu (Quí sửu 1793), đến Bính thìn 1796, ông được phong làm Vệ Quốc tướng quân, Đô đốc, Cầu Ngọc Hầu. Ba người em của ông cũng đều được phong tặng. Nay gia đình họ Lê Quốc ở Nghệ Tĩnh hãy còn giữ được các sắc phong.

Lê Công Miễn

Năm sinh Canh Thân 1740 – Canh Thân 1800 Tỉnh thành Nghệ An Thời kì – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Văn thần nhà Tây Sơn, dòng dõi Lê Công Triều, quê huyện Kì Hoa (nay là huyện Cẩm Xuyên, Kì Anh) tỉnh Nghệ An. Ông sinh ngày 19-5-1740, cha là Lê Công An, mẹ họ Đỗ. Thuở trẻ ông cùng anh vào Phú Xuân học, ngụ nơi nhà viên Thái giám Liêu Thẩm Hầu Nguyễn Quang Vĩnh là một nhà có rất nhiều sách. Nhờ vậy ông học rất giỏi, nhưng ba lần đi thi đều không đỗ. Khi quân chúa Trịnh chiếm Thuận Hóa (1775), có cho người mời ông ra làm quan nhưng ông từ chối rồi lánh về quê. Đến khi nghĩa quân Tây Sơn phát triển mạnh, Nguyễn Nhạc cho mời ông một cách ân cần, ông nhận lời. Từ đó ông làm Hàn lâm thị…    read more 

Kiều Phụng

Tỉnh thành Quảng Nam Thời kì – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Danh tướng, Đô đốc thủy quân nhà Tây Sơn, không rõ năm sinh, năm mất, quê làng Chiên Đàn, tổng Chiên Đàn trung, huyện Lễ Dương, tỉnh Quảng Nam, sau đổi là huyện Hà Đông, tỉnh Quảng Nam (nay là xã Tam Đàn, huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam). Thuở trẻ ông theo nghĩa quân Tây Sơn phục vụ ở các đội hải thuyền dưới quyền Bắc Bình vương Nguyễn Huệ. Từ các năm 1780-1786, ông từng tham gia và chỉ huy các trận lớn đánh bại các đạo thủy quân của Nguyễn Ánh từ Quảng Ngãi đến Sài Côn (Sài Gòn ngày nay). Ông là người góp công lớn đánh thắng quân Xiêm (Thái Lan) trong trận Rạch Gầm – Xoài Mút ở Mĩ Tho năm 1785 (ngày 18-1) đánh tan mấy vạn quân khiến quân Xiêm phải…    read more 

Hoàng Thạc Phụ

Tỉnh thành Không rõ Thời kì – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Danh thần triều Tây Sơn Nguyễn Huệ, không rõ năm sinh, năm mất. Sau khi vua Quang Trung mất, ông hết lòng phò tá vua Cảnh Thịnh, làm đến Đô sát thự đô ngự sử, tước Hello Quang hầu. Năm Canh thân 1800, ông đem chiếu chỉ và lễ vật vào Nghệ An, thỉnh La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp ra giúp việc. Ông tận tụy vói nhà Tây Sơn, được vua Quang Trung, Cảnh Thịnh trọng vọng, tin cẩn quan quân hết lòng ủng hộ.

Hồ Công Thuyên

Tỉnh thành Không rõ Thời kì – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Văn thần triều Tây Sơn, không rõ quê quán, năm sinh và năm mất ông theo giúp anh em nhà Nguyễn Tây Sơn từ lúc phong trào mới dấy, được Bắc Bình vương Nguyễn Huệ trọng đãi. Ông làm đến Thượng thư bộ Hình, tước Thuyên Quang Hầu. Năm Đinh tị 1787, ông vâng lệnh Nguyễn Huệ đem thư đi triệu thỉnh La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp lần thứ ba, ông lên đường vào khoảng tháng 9, làm tròn được sứ mạng.

Hiến Chương Hầu

Tỉnh thành Không rõ Thời kì – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Văn thần đời Tây Sơn, không rõ họ tên, tước phong là Hiến Chương Hầu. Ông phò tá Tây Sơn đắc lực. Sau khi Quang Trung mất, ông vẫn hết lòng với nhà Tây Sơn đến cùng, ông làm đến Tả thị lang bộ Công, Tham tri bộ Hình. Tân dậu 1801, khoảng đầu năm ông vâng lệnh viên Trấn thủ Nghệ An là Thân Quận Công Nguyễn Văn Thận đem lễ vật gồm vàng, lụa và thóc gạo đến trao tặng La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp… Sau đó nhà Tây Sơn mất, ông mai danh ẩn tích không cộng tác với Gia Lengthy.

Hỗ trợ