Trận Đánh

Trận Rocroi và sự suy tàn của một Đế quốc ở châu Âu

Trận Rocroi nổ ra ngày 19 tháng 5 năm 1643 với kết quả là 1 chiến thắng của quân đội Pháp dưới sự chỉ huy của Công tước d’Enghien ( sau này ông chính là Hoàng thân Conde vĩ đại) trước quân đội Tây Ban Nha dưới sự chỉ huy của đại tướng Francisco de Melo chỉ năm ngày sau khi Louis XIV lên ngôi vua Pháp vào cuối của Chiến tranh Ba mươi năm. Trận đánh được nhiều người coi là bước ngoặt của sự bất khả chiến bại của đội hình tercio Tây Ban Nha. Sau trận Rocroi, người Tây Ban Nha đã từ bỏ hệ thống Tercio và bắt đầu sử dụng các đội hình kiểu tiểu đoàn giống như Hà Lan và Pháp.

Trận Rocroi và sự suy tàn của một Đế quốc ở châu Âu

Bối cảnh của trận chiến

Từ năm 1618 Chiến tranh Ba mươi năm đã nổ ra ở Đức giữa dòng họ Habsburgs Tây Ban Nha dưới sự cai trị của vua Tây Ban Nha Philip IV và các thế lực Tin Lành. Nỗi sợ hãi ( rằng người Tin Lành nhận được viện binh) đã củng cố sự hiện diện của nhà Habsburg trên biên giới của nó, nước Pháp đã tuyên chiến vào năm 1635 để hỗ trợ các vùng đất thấp _ Hà Lan ngày nay theo Tin lành chống nhà Habsburg, mặc dù bản thân nó ( nước Pháp) cũng là 1 thế lực công giáo hà khắc và đã đàn áp tàn khốc cuộc nổi dậy của người Huguenot (người Tin Lành ở Pháp) ở chính quốc. Một cuộc đầu tiên xâm lược vào vùng Hà Lan thuộc Tây Ban Nha đã kết thúc trong thất bại và người Pháp rút lui về biên giới của họ và đóng ở đó trong vài năm sau đó.

Ngày 4 tháng 12 năm 1642, cố vấn của hoàng gia Giáo chủ Richelieu đã chết (người có quyền lực thực sự ở Pháp) và Louis XIII bị ốm vào đầu mùa xuân năm 1643. Nhà vua qua đời vào ngày 14 tháng 5 năm 1643, để lại con trai của ông Louis XIV thừa hưởng ngai vàng Vương quốc Pháp. Mặc dù đã có những cuộc đàn phán hòa bình, nhưng nhà vua mới ( thực chất là Hồng y Mazarin) không muốn thay đổi quá trình của cuộc chiến và áp lực của quân đội Pháp vào các vùng Franche-Comté, Catalonia và Flanders thuộc Tây Ban Nha vẫn được duy trì.

Như đã xảy ra năm trước tại Trận Honnecourt, đội quân Tây Ban Nha nổi tiếng của nhà Habsburg ở Flanders tiến qua vùng Ardennes và vào phía bắc nước Pháp với khỏang 23.050 người với ý định làm giảm áp lực của Pháp lên mặt trận khác. Công tước d’Enghien, chỉ huy quân đội Pháp ở Amiens, được chỉ định để ngăn chặn cuộc xâm nhập của người Tây Ban Nha. Mặc dù mới 21 tuổi và chưa có nhiều kinh nghiệm chiến đấu nhưng ông lại có các thuộc cấp xuất sắc mà trong số đó là Thống chế Jean de Gassion. Tổng cộng lực lượng Pháp trong khu vực này cũng lên đến 22.000 người.

Khúc dạo đầu

Quân đội Tây Ban Nha dưới quyền chỉ huy của Francisco de Melo tiến lên và bao vây thành phố pháo đài Rocroi nơi có một vài trăm quân Pháp phòng thủ. Không những là một trung tâm hậu cần quan trọng, Rocroi còn kiểm soát tuyến đường đến thung lũng Oise. Quân đội của Công tước d’Enghien có số lượng xấp xỉ quân của De Melo. Vào ngày 17 tháng 5, d’Enghien được báo về cái chết của Vua Louis XIII và ông đã giữ bí mật tin này với quân đội của mình.

Trận Rocroi và sự suy tàn của một Đế quốc ở châu Âu

Tin trinh sát báo tới d’Enghien là có 6.000 quân tiếp viện Tây Ban Nha trên đường đến Rocroi. Phản ứng một cách nhanh chóng, d’Enghien chuẩn bị cho quân đội của mình chiến đấu trước khi quân tiếp viện Tây Ban Nha đến nới.

Biết được sự tiến binh của người Pháp, Melo đã ra quyết định tấn công vào các lực lượng địch quân sắp tới nơi chứ không tiến hành một cuộc bao vây nhắm vào Rocroi, vì quân đội của ông ta mạnh hơn của quân Pháp. Người Tây Ban Nha muốn tiến cuộc chiến như một cơ hội để giành chiến thắng quyết định ở miền Bắc nước Pháp. De Melo để lại một đội quân của ông tại Rocroi để ngăn chặn các cuộc xuất kích của quân đồn trú và di chuyển quân đội của mình để chiến đấu ( với quân của d’Enghien).

Enghien tiến dọc theo đường Oise và tập trung lực lượng của mình dọc theo một sườn núi nhìn xuống thị trấn Rocroi vốn đang bị bao vây. Người Tây Ban Nha nhanh chóng lập đội hình chiến đấu giữa thị trấn và sườn núi. Quân đội Pháp được sắp xếp với hai dãy bộ binh ở trung tâm, các đội kỵ binh trên mỗi cánh và một hàng pháo binh ở phía trước. Quân đội Tây Ban Nha cũng bố trị tương tự, nhưng với bộ binh của nó được triển khai theo kiểu tercio mang dáo truyền thống của họ. Hai đội quân đã khai hỏa vào chiều ngày 18 tháng 5, nhưng trận chiến thực sự chỉ xảy ra vào ngày hôm sau.

Trận chiến

Trận đánh bắt đầu sau khi bình minh nổ ra với việc bộ binh Pháp tung ra một cuộc tấn công thất bại vào các tercios Tây Ban Nha. Kỵ binh Pháp ở cánh trái tiến hành 1 cuộc tấn công không theo lệnh của d’Enghien và cũng buộc phải rút lui. Kỵ binh Tây Ban Nha đã phát động một cuộc phản công thành công và gần như đã làm tan rã kỵ binh Pháp, nhưng quân dự bị của Pháp đã tiến lên và ngăn chăn thành công quân Tây Ban Nha. Tại thời điểm này của cuộc chiến, cánh trái và trung tâm của người Pháp đang gặp khó khăn.

Trong khi đó, bên cánh phái của quân Pháp, kỵ binh dưới sự chỉ huy của Jean de Gassion đã đẩy lui được cánh kỵ binh Tây Ban Nha đối diện. Chính d’Enghien đã có thể khuếch trương lợi thế này bằng cách tấn công vào cánh trái bị hở của bộ binh Tây Ban Nha.

Cuộc chiến vẫn chưa kết thúc và cả 2 bên đều giành được thắng lợi ở cánh phải và có rắc rối ở bên cánh trái của họ.

d’Enghien, nhận ra rằng các cánh trái và trung tâm của ông đang gặp rắc rối, nhưng ông quyết định rằng cách tốt nhất để giúp họ không phải lùi lại và chuyển quân hỗ trợ họ, mà là khai thác đà chiến thắng của ông ở bên cánh phải. Ông đã ra lệnh cho một đội kỵ binh lớn đi đường vòng tấn công vào phía đằng sau quân đội Tây Ban Nha. d’Enghien và kỵ binh của ông nhanh chóng đánh tan mợi vật cản để tấn công vào phía sau của kỵ binh Tây Ban Nha ở cánh phải vốn lúc này vẫn còn đang phải chiến đấu với các đơn vị dự bị của quân Pháp.

Đợt tiến binh này đã thành công; Sau này nó được gọi là “cuộc đột kích thiên tài đã quyết định số phận trận chiến trong ngày” (dịch theo nghĩa đen) và khẳng định danh tiếng của d’Enghien là một nhà lãnh đạo quân sự tài ba.
Kỵ binh Tây Ban Nha đã bỏ chạy, để lại bộ binh Tây Ban Nha phải chống chọi với quân Pháp trên tất cả các mặt. Pháo thủ Tây Ban Nha cũng bỏ trốn và các khẩu súng của họ bị chiếm bởi người Pháp. Thế thắng lúc này ở về phía quân đội Pháp.

Kết thúc trận chiến

Hai cuộc tấn công của quân Pháp đã bị đẩy lùi bởi các tercios Tây Ban Nha, nhưng những người lính bộ binh TBN buộc phải đứng gần nhau hơn để duy trì hình vuông dày đặc những cây dáo của họ. d’Enghien bố trí để dùng những khẩu pháo của mình và cả những khẩu chiếm được của quân Tây Ban Nha phá vỡ đội hình địch.

Trận Rocroi và sự suy tàn của một Đế quốc ở châu Âu

Chẳng bao lâu sau đó, những người Đức và Walloon ( trong quân đội Tây Ban Nha) chạy trốn khỏi chiến trường, trong khi người Tây Ban Nha vẫn còn ở lại đó với chỉ huy của họ, họ đã đẩy lùi bốn đợt tấn công của kỵ binh Pháp và không bao giờ bị vỡ đội hình, bất chấp việc bị bắn phá bằng pháo binh hạng nặng. d’Enghien cuối cùng đã đưa ra điều kiện đầu hàng giống như những gì có được bởi một đồn trú bị bao vây trong một pháo đài. Sau khi đồng ý với những điều khoản này, phần còn lại của hai Tercios rời khỏi chiến trường với cờ và vũ khí của họ.

Trận Rocroi và sự suy tàn của một Đế quốc ở châu Âu

Thiệt hại của quân Pháp là khoảng 4.000 người. Melo tuyên bố thiệt hại của quân TBN là 6.000 thương vong và 4.000 người bị bắt trong bản báo cáo của ông về Madrid hai ngày sau trận đánh. Các ước tính về số lượng người chết của quân đội Tây Ban Nha là từ 4.000-8.000. Trong số 7.000 bộ binh Tây Ban Nha chỉ có 390 sĩ quan và 1.386 lính có thể trốn thoát về Hà Lan thuộc Tây Ban Nha. Guthrie ( nhà sử học) liệt kê khoảng 3.400 người thiệt mạng và 2.000 người bị bắt trong chỉ năm tiểu đoàn bộ binh Tây Ban Nha, trong khi có 1.600 người trốn thoát. Hầu hết các thương vong của trận chiến của phía Tây Ban Nha là do bộ binh gánh chịu, trong khi kỵ binh và pháo thủ đã bỏ chạy an toàn mặc dù đã mất tất cả các khẩu pháo.

Hậu quả và ý nghĩa

Quân đội Pháp đã giải tỏa được cuộc bao vây nhắm vào Rocroi nhưng không đủ sức để đẩy cuộc chiến vào vùng Flanders thuộc Tây Ban Nha. Người Tây Ban Nha đã có thể nhanh chóng tập hợp lại và ổn định lại vị trí của họ. Năm 1643 kết thúc bằng một sự bế tắc trên chiến trường là một xác minh trận chiến này là 1 thành công vừa đủ của Pháp.

Mặc dù vậy, trận đánh có tầm quan trọng biểu tượng lớn vì danh tiếng cao của quân đội Tây Ban Nha ở Flanders. De Melo trong báo cáo của ông gửi cho nhà vua TBN gọi nó là “thất bại đáng kể nhất đã từng xảy ra ở vùng các tỉnh (Hà Lan)”.

Sự thể hiện sức mạnh thành công là điều quan trọng đối với nước Pháp. Ở chính quốc, nó được xem như là một điềm tốt cho nhà vua mới, và đảm bảo sức mạnh của hoàng hậu và hồng y mới được bổ nhiệm – hồng y Mazarin. Trong khi cả Richelieu và Louis XIII đã nghi ngờ vợ mình là nữ hoàng Anne của Áo (bà là chị Philip IV của Tây Ban Nha), khi bà trở thành người nhiếp chính (cho đến khi vua Louis XIV mới lên 4 tuổi), bà đã xác nhận rằng Mazarin là người thừa kế Richelieu và cũng là người thừa kế về mặt chính trị như là 1 vị thủ tướng và không có thay đổi gì về chính trị xảy ra liên quan đến chiến tranh.
Trận chiến cũng tạo nên danh tiếng của tướng d’Enghien 21 tuổi người Pháp, người sau này sẽ được gọi là “Grand Condé” vì nhiều chiến thắng của ông.

Ỏ nước ngoài, nó cho thấy rằng nước Pháp vẫn mạnh như trước, bất chấp vị vua của nó mới lên 4. Quyền lực tối cao ở châu Âu đã dần dần chuyển từ nhà Habsburg của Tây Ban Nha sang nhà Bourbon của Pháp trong những thập kỷ tới. Hồng y giáo chủ Mazarin đã có thể đối phó với cuộc nổi dậy Fronde, sau đó từ từ tạo ra những đợt thủy triều chống lại những người Tây Ban Nha ở Pháp và ở các vùng đất thấp. Liên minh giữa Mazarin và Anh đã dẫn đến thất bại của người Tây Ban Nha trong trận Dunes và sau đó là chiếm vùng Dunkirk vào năm 1658 trước khi Hiệp ước Pyrenees năm 1659 được ký kết. Mặc dù dường như người Tây Ban Nha đã cố lấy lại sức mạnh của họ vào năm 1652, nhưng rồi sự thống trị của Tây Ban Nha vào châu Âu ( cụ thể là vào các vùng Hà Lan – Bỉ) vẫn bị sụp đổ vào cuối những năm 1650.

Cần lưu ý rằng các binh sỹ người Đức, Walloon ( 1 vùng của Bỉ ngày nay) và Ý của De Melo đã thực sự bỏ chạy trước tiên, trong khi bộ binh người gốc Tây Ban Nha chỉ đầu hàng sau khi đứng vững trước hàng giờ tấn công của bộ binh và kỵ binh Pháp và làm bia bắn cho pháo binh của Pháp. Họ đã được đối xử với các điều khoản đầu hàng dành cho một pháo đài phòng thủ và rút lui khỏi chiến trường với vũ khí và cờ xí cùng với danh dự của họ.

Trận Rocroi và sự suy tàn của một Đế quốc ở châu Âu

Tí chút ý kiến riêng: Đế quốc TBN thời xưa đi đầu trong việc mở rộng thuộc địa ( trước cả đế quốc Anh), vào thời hưng thịnh nhất đế quốc này sở hữu, xứ Maroc ở Bắc Phi, vùng Bỉ – Hà Lan ở Tây Âu, đảo Sagdina ở nước Ý, Vùng đất nay là bang Florida ở Bắc Mỹ, toàn bộ trung Mỹ và Mê xi cô ( kể cả 6 bang mà Hoa kỳ chiếm của Mê xi cô) toàn bộ Nam Mỹ trừ Braxin và Phillippines. Vào thế kỷ 17, 18 các đội thương thuyền trở vàng kìn kìn mang vàng bạc cướp được từ châu Mỹ về cho chính quốc còn làm cho Pháp, Anh phát thèm, đến mức người Pháp và người Anh phải tổ chức những đội cướp biển để trấn lột lại số vàng mà người TBN đã cướp của người da Đỏ châu Mỹ. Nhưng có vẻ như triều đình TBN không biết sử dụng những đồng tiền kiếm được ở các xứ thuộc địa vào đúng mục đich, họ đã vung tiền vào tiệc tùng rồi chiến tranh ( như cuộc chiến dành độc lập của Hà Lan hay còn gọi là cách mạng tư sản Hà Lan kéo dài tới 80 năm và TBN mất vùng đất thấp), số tiền mà triều đình TBN dần chảy vào túi các chủ xưởng ở Anh và Pháp mà TBN vẫn là một nước nông nghiệp là chính. Đến thế kỷ 18 TBN phải bán rẻ vùng đất nay là bang Florida cho người Anh ( mà sau đó người Mỹ sẽ tiếp quản) Đến thế kỷ đầu 19 José de San Martín và Simon Bolevar đã dẫn đầu phong trào độc lập ở các thuộc địa của TBN ở Mỹ là tinh, rồi Mexio cũng độc lập. Đầu thế kỷ 20 Đế quốc Mỹ trẻ trâu tuyên chiến với cụ già răng móm TBN và chiếm Cu Ba, Phillippines … cho đến thế chiến 1 thì Tây Ban Nha chỉ còn là 1 nước thường thường ở Tây Âu và dù 2 cuộc thế chiến họ đều không tham gia nhưng TBN vẫn nghèo hơn các quốc gia bị chiến tranh tàn phá, ôi sự suy tàn của 1 đế quốc làm cho người dưng cũng phải thấy đắng lòng.

Theo : lichsucogihay.com

Bài liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button

Đã phát hiện chương trình chặn QUẢNG CÁO!

Xin hãy tắt chương trình chặn quảng cáo, bấm F5 (refresh) lại trang nếu trình duyệt không tự động..