[23]-Pháp đô hộ (1883-1945)Nhân Vật Lịch SửThời kỳ lịch sửViệt Nam

Trần Quí Cáp

Tên khác Dã Hàng – Thích Phu – Thai Xuyên – Trần Nghị
Năm sinh Canh Ngọ 1870 – Mậu Thân 1908
Tỉnh thành Quảng Nam
Thời kì – Pháp đô hộ (1883-1945)

Chí sĩ, Danh sĩ tự Dã Hàng, Thích Phu hiệu Thai Xuyên, còn có tên khác là Nghị nên cũng gọi là Trần Nghị. Quê thôn Thai La, xã Bất Nhị, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.

Năm Giáp thìn 1904 ông đỗ đệ nhất giáp tiến sĩ, được bổ làm Giáo thụ Thăng Bình (Quảng Nam), rồi đổi sang dạy ở Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa.

Ông nhiệt thành yêu nước, từng hưởng ứng phong trào Cần vương, ủng hộ phong trào Đông du do Phan Bội Châu khởi xướng, và tích cực hoạt động duy tân, nâng cao dân trí, dân sinh nên được sĩ phu kính trọng, xem là “lãnh tụ phong trào Duy tân”.

Đặc biệt, năm 1905 ông đã cùng Phan Châu Trinh và Huỳnh Thúc Kháng làm bài thơ “Chí thành thông thánh” và bài phú “Danh sơn lương ngọc” kích động lòng yêu nước của trí thức, ảnh hưởng lan rộng, vang động cả nước khiến giới trí thức quan tâm.

Năm Mậu thân 1908, phong trào Duy tân lên cao, bị thực dân khủng bố trắng, ông bị Án sát Phạm Ngọc Quát bắt giam rồi kết án tử hình, (chém ngang lưng). Ông hi sinh ở Khánh Hòa, hưởng dương 38 tuổi.

Thơ văn cách mạng và yêu nước của ông được truyền tụng nhiều. Cái chết của ông càng gây xúc động mạnh trong nhân dân, thơ văn câu đối tưởng niệm ông rất nhiều. Phan Bội Châu có bài văn tế và đôi liễn điếu:

“Ngọc toái bất ngõa toàn, tam tự ngục thành sơn hải khấp;
Hồng khinh nhi Thái trọng, thiên thu luận định nhật tinh huyền”.

Nghĩa:

Ngọc nát hơn ngói lành, ba chữ ngục thành, khóc rền núi biển;
Lông hồng nhẹ mà non Thái nặng, nghìn năm luận định, chói rạng trời sao “.

Sáng tác của ông khá nhiều nay phần lớn đã thất lạc chỉ còn lại các bài phú:

Sĩ phu tự trị luận
Trúc thất Hoành Sơn
Danh ngọc lương sơn
Hoàn bích qui Triệu
Và một số thơ chữ Hán, chữ Nôm…

Tác phẩm ông, số còn lưu truyền đến ngày nay hầu hết (từ nội dung đến hình thức) đều uyên áo mà xác thực đã trở thành tác phẩm cổ điển và mẫu mực trong văn chương, học thuật Việt Nam.

Bài liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button

Đã phát hiện chương trình chặn QUẢNG CÁO!

Xin hãy tắt chương trình chặn quảng cáo, bấm F5 (refresh) lại trang nếu trình duyệt không tự động..