[23]-Pháp đô hộ (1883-1945)Nhân Vật Lịch SửThời kỳ lịch sửViệt Nam

Phan Thành Tài

Tên khác Đạt Đức
Năm sinh Mậu Dần 1878 – Bính Thìn 1916
Tỉnh thành Quảng Nam
Thời kì – Pháp đô hộ (1883-1945)

Nhà yêu nước hiệu là Đạt Đức, đảng viên Việt Nam Quang Phục hội, quê làng Bảo An, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.

Tuy xuất thân trong một gia đình nho học truyền thống, nhưng ông theo Tây học khá sớm. Từ năm 1900-1904 ông là nhân vật tham gia tích cực vào phong trào Duy tân tự cường tại Quảng Nam. Ông từng làm giáo sư Pháp văn tại các nghĩa thục Diên Phong, Quảng Cái.

Năm 1908 phong trào Duy tân bị khủng bố trắng, các chiến sĩ bị lưu đày Lao Bảo, Côn Đảo, ông bị bắt giam tại nhà lao Quảng Nam (Hội An). Ra tù sống ẩn dật ở quê nhà một thời gian, năm 1916 ông là một trong các nhân vật quyết định cuộc khởi nghĩa Duy Tân do Trần Cao Vân và Thái Phiên lãnh đạo. Cuộc khởi nghĩa nếu thành công, Việt Nam sẽ có một cơ chế gọi là Việt Nam quân chính phủ hay Tân Việt Nam, và ông sẽ giữ chức kinh lược Quảng Nam Quảng Ngãi.

Theo kế hoạch cuộc khởi nghĩa sẽ xảy ra ngày 3-5-1916, nhưng bị bại lộ các chiến hữu bị thảm sát, ông trốn thoát ẩn ở miền Hiên, Giằng thuộc miền Tây Quảng Nam một thời gian ngắn. Sau đó bị thực dân bắt về xử trảm tại Vĩnh Điện ngày 9-6-1916, hưởng dương 38 tuổi.

Cảm vì sự hi sinh oanh liệt của ông Huỳnh Thúc Kháng có bài thơ khóc ông và Thái Phiên:

“Khảng bả tây văn khứ tác nô,
Bất thành cam tự đoạn đầu lô.
Quốc trung Tây học nhân như tức,
Thanh dạ môn tâm quí tử vô.”

Bản dịch:

Âu học không đem rút của người,
Chả thành đời sống vứt như chơi.
Kìa phường học mới đông như kiến,
Đêm hỏi lòng chăng có hổ ngươi!

Bài liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button

Đã phát hiện chương trình chặn QUẢNG CÁO!

Xin hãy tắt chương trình chặn quảng cáo, bấm F5 (refresh) lại trang nếu trình duyệt không tự động..