[22]-Nhà Nguyễn độc lập (1802-1883)Nhân Vật Lịch SửThời kỳ lịch sửViệt Nam

Phạm Viết Chánh

Tên khác Phạm Hữu Chánh
Năm sinh Giáp Thân 1824 – Bính Tuất 1886
Tỉnh thành Bến Tre
Thời kì – Nhà Nguyễn độc lập (1802-1883)

Danh thần đời Tự Đức, quê làng Lương Mĩ, huyện Bảo Hựu, phủ Hoằng Trị, tỉnh Bến Tre (nay là làng Mĩ Thạnh cùng tỉnh Bến Tre).

Thuở nhỏ ông học tại gia, trường Đốc Vĩnh Long, đậu cử nhân khoa Bính ngọ, năm Thiệu Trị thứ sáu (1846) tại trường thi Gia Định.

Làm quan nhiều nơi, năm 1867 ông đang giữ chức Án sát tỉnh Châu Đốc. Ngày 21-6-1867 ngay từ sáng sớm quân Pháp tiến chiếm Châu Đốc (trước đó ngày 20 Vĩnh Long đã mất về tay Pháp) ông bị Pháp bắt ngay tại bản doanh Châu Đốc đem giam dưới tàu chiến buộc ông và các chức sắc giao thành Châu Đốc, nhưng ông không giao thành.

Bị Pháp giam một thời gian, sau đó chúng trả tự do cho ông. Từ đó (1868) ông lui về quê Bến Tre dưỡng bệnh và bị triều định cắt chức và tội trượng (đánh bằng gậy).

Lúc nghe tin Phan Thanh Giản tử tiết, ông có câu đối và thơ điếu họ Phan thống thiết mà giàu tính sử học.

“Sổ hàng di biểu lưu thiên địa;
Nhất phiến đan tâm phó sử thư”.

Nghĩa:

Đôi hàng biểu để lòa trời đất,
Một tấm lòng son tạc sử xanh.

Và bài thơ:

Phan công tiết nghĩa sánh cao dày,
Thương đấy vì đây khiến chằng may!
Hết dạ giúp vua trời đất biết,
Nát lòng vì nước quỉ thần hay.
Tuyệt lương một tháng rau xanh mặt,
Bị cách ba phen lửa đỏ mày.
Chỉn sợ sử thần biên chẳng ráo,
Tấm lòng ấm ức phải thày lay.

Ông mất ngày 22 tháng giêng năm Bính tuất (1886) tại quê nhà, thọ 62 tuổi.

Những năm đầu thế kỉ XX (1909) nhà yêu nước và cũng là một nhà thơ trong sách Điếu cổ hạ kim thi tập có khóc Phạm Viết Chánh:

Cuộc đời dâu bể nghĩ thon von,
Chạnh nhớ người xưa tiếng hãy còn.
Ngòi viết chẳng rời bên dĩa mực,
Mão đai từng dựa chốn đài son.
Ven tròn ngay thảo niềm tôi chúa,
Đông đảo sang giàu phận rể con.
Hoằng Trị gương thơm ngời dâu để
Lâu dài phước đức sánh tày non.
(Nguyễn Liên Phong)

Bài liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button

Đã phát hiện chương trình chặn QUẢNG CÁO!

Xin hãy tắt chương trình chặn quảng cáo, bấm F5 (refresh) lại trang nếu trình duyệt không tự động..