[22]-Nhà Nguyễn độc lập (1802-1883)Nhân Vật Lịch SửThời kỳ lịch sửViệt Nam

Nguyễn Văn Siêu

Tên khác Tốn Ban – Phương Đình
Năm sinh Kỉ Mùi 1799 – Nhâm Thân 1872
Tỉnh thành Hà Nội
Thời kì – Nhà Nguyễn độc lập (1802-1883)

Danh sĩ, tác giả đời Tự Đức, tự Tốn Ban, hiệu Phương Đình, quê làng Kim Lữ, huyện Thanh Trì, Hà Đông (nay thuộc Hà Nội).

Ông là học trò Phạm Quí Thích, bạn văn chương với Cao Bá Quát, từng nổi tiếng văn chương. Thi Hương đỗ Á nguyên (cử nhân thứ hai), đến Mậu tuất 1838 đỗ phó bảng lúc 39 tuổi làm quan đến Kiếm thảo Viện Hàn lâm, rồi trải qua các chức vụ Chủ sự bộ Lễ, Thị giảng học sĩ…

Năm Kỉ dậu, 1849, ông làm Phó sứ sang Trung Quốc, khi về thăng Học sĩ Viện Tập hiền, rồi ra làm quan Án sát Hà lĩnh, Án sát Hưng Yên.

Năm Canh dần 1854 ông dâng sớ điều trần nhiều việc, triều đình bỏ qua không cứu xét đến. Ông chán nản, cáo bệnh từ quan lui về quê chuyên tâm soạn sách.

Tài văn chương của ông được dương thời ca tụng:

“Văn như Siêu, Quát vô tiền Hán
Thi đáo Tùng, Tuy thất thịnh Đường.”

Năm Nhâm thân 1872 ông mất, thọ 73 tụổi. Các tác phẩm chính lưu truyền:

Đại Việt địa dư toàn biên (Phương Đình dư địa chí
Chư sử khảo thích
Phương Đình tùy bút lục
Chư sinh khảo ước
Tứ thư bị giảng
Phương Đình thi văn tập

Đại Việt địa dư toàn biên hay còn gọi là Phương Đình dư địa chí do ông và Bùi Ngọc Quỹ hợp soạn. Đây là một sách địa lí Việt Nam của hai học giả biên soạn vào thời Tự Đức; sách chép gọn mà đủ, có giá trị lớn. Hai tác giả (Nguyễn Văn Siêu và Bùi Ngọc Quỹ) đều là nhà Hán học uyên bác, làm theo lối cũ, khảo cứu cẩn thận, có phương pháp khoa học và chính xác.

Sách này làm xong từ năm Tự Đức Nhâm ngọ (1882), qua 18 năm đến mãi niên hiệu Thành Thái thứ 12 (1900) mới được đem khắc in.

Theo GS. Trần Văn Giáp tiếc rằng khi khắc in thợ khắc thiếu cẩn thận, nên có nhiều chữ viết lầm và khắc sai. Thí dụ: ngay bài tựa “Cố Đình Lâm và Cố Viêm Vũ (1613-1682) người đầu đời Thanh, lại viết lầm là Cố Lâm Đình; Q.5 tờ 34 có câu Phục tu giản đầu đệ (lại viết thư đưa tới) thì khắc lầm là “Phục tu đông…” thì không có nghĩa… Vậy sách này sử dụng tốt, nhưng khi sử dụng cần tự hiệu đính hết sức cẩn thận. Mặc dầu thế, sách Đại Việt địa dư toàn biên vẫn là một bộ sách địa lí có giá trị: tiện lợi và thông dụng. Cho nên, sau khi khắc in, nó đã được phổ biến. Người ta thường gọi tắt là sách Địa dư Phương Đình.

Bài liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button

Đã phát hiện chương trình chặn QUẢNG CÁO!

Xin hãy tắt chương trình chặn quảng cáo, bấm F5 (refresh) lại trang nếu trình duyệt không tự động..