Tên khác Nguyễn Tuyên
Năm sinh Giáp Ngọ 1834 – Nhâm Dần 1902
Tỉnh thành Hà Nội
Thời kì – Nhà Nguyễn độc lập (1802-1883)
– Pháp đô hộ (1883-1945)

Danh thần đời Tự Đức, Đồng Khánh, Thành Thái chính tên là Nguyễn Tuyên, tự Trọng Hợp, về sau dùng tên tự làm tên chính. Dòng dõi đại thần đời Hậu Lê là Nguyễn Công Thái, quê làng Kim Lũ huyện Thanh Trì, tỉnh Hà Đông (nay thuộc ngoại thành Hà Nội). Năm Nhâm ngọ 1858, đỗ cử nhân, năm Ất sửu 1865 đỗ tiến sĩ. Làm quan trải các chức: Tổng đốc Định An, và Sơn Hưng Tuyên, Bắc Kì Khâm sai quyền Kinh lược sứ, Thượng thư bộ Lại và bộ Hình, hàm Hiệp biện Đại học sĩ, rồi làm Phụ chính đại thần đời vua Đồng Khánh, sung Cơ mật viện đại thần. Ông cũng từng làm Tổng tài Quốc sử quán, kiêm quân các việc ở Khâm thiên giám, được phong tước Vịnh Trung Tử.

Năm 1898 ông xin nghỉ dài hạn, năm 1902 ông mất, thọ 68 tuổi.

Khoảng năm 1874, khi vào Kinh, Hoàng giáp Tam đăng Phạm Văn Nghi có thơ tặng ông:

Tiễn Thiên Trường Thái thú Nguyễn Trọng Hợp lai kinh
Quân kim thưởng đế kinh.
Khiển quyền tống quân hành.
Huy bút, ngôn nan cánh,
Hàm bôi, lệ dị khuynh.
Sơn do phục mãnh thú,
Hải dĩ động trường kình.
Đa cố như kim nhật,
Phùng ưu tiểu ngã sinh.
Hiểm di đăn duy mệnh,
Đại tiểu đồng nhất tình,
Hạnh vị gia nhi ngữ
Thiên hành, hư tất doanh.

Nghĩa:

Nay bác vào đế kinh, tiễn bác lên đường, lòng quyến luyến.
Cầm bút khó viết hết lời, nhắp chén rượu lệ lại rưng rưng.
Núi vẫn còn thú dữ nấp, bể đã sôi động vì cá kình dậy.
Ngày nay, lắm chuyện nhiễu nhương, đáng cười cho ta sống vào lúc trăm việc phải lo.
Nguy hay yên là do mệnh trời cả, dù lớn hay nhỏ cũng một mình như thế.
Xin nhờ nói với con tôi “Đạo trờì xoay chuyển vơi rồi lại đầy”.

Các tác phẩm của ông:

Minh Mạng chính yếu
Đại Nam chính biên liệt truyện
Kim Giang thi văn tập
Thành trì Nguyễn thị thế phả
Tây Sà thi tập (Nguyễn Thuật đề tựa)
Nhật lịch ước biên
Kim Giang Nguyễn tướng công nhật lịch tùy kí

Và ông đã đề tựa các sách:

Đại Việt địa dư toàn biên
Giá Viên thi văn toàn tập của Phạm Phú Thứ.

0 Shares:
Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You May Also Like
Chi tiết

Bùi Huy Cường

Tên khác Nam Hương Năm sinh Kỉ Hợi 1899 – Bích Ngọ 1966 Tỉnh thành Hà Nội Thời…
Chi tiết

Người Tà Ôi

Người Tà Ôi, gồm có 3 nhóm địa phương còn gọi là kan tua, Pa Cô, Ba Hi…
Chi tiết

Hạ Bá Cang

Tên khác Hoàng Quốc Việt Năm sinh Ất Tị 1905 – Giáp Tuất 1994 Tỉnh thành Bắc Ninh…
Chi tiết

Đỗ Bảng

Tỉnh thành Không rõ Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788) Danh tướng, tướng tâm phúc của chủ…
Chi tiết

Đoàn Văn Cừ

Tên khác Kẻ Sĩ – Cư sĩ Nam Hà Năm sinh Quí Sửu 1913 – Giáp Thân 2004…