[22]-Nhà Nguyễn độc lập (1802-1883)[23]-Pháp đô hộ (1883-1945)Nhân Vật Lịch SửThời kỳ lịch sửViệt Nam

Nguyễn Trọng Hợp

Tên khác Nguyễn Tuyên
Năm sinh Giáp Ngọ 1834 – Nhâm Dần 1902
Tỉnh thành Hà Nội
Thời kì – Nhà Nguyễn độc lập (1802-1883)
– Pháp đô hộ (1883-1945)

Danh thần đời Tự Đức, Đồng Khánh, Thành Thái chính tên là Nguyễn Tuyên, tự Trọng Hợp, về sau dùng tên tự làm tên chính. Dòng dõi đại thần đời Hậu Lê là Nguyễn Công Thái, quê làng Kim Lũ huyện Thanh Trì, tỉnh Hà Đông (nay thuộc ngoại thành Hà Nội). Năm Nhâm ngọ 1858, đỗ cử nhân, năm Ất sửu 1865 đỗ tiến sĩ. Làm quan trải các chức: Tổng đốc Định An, và Sơn Hưng Tuyên, Bắc Kì Khâm sai quyền Kinh lược sứ, Thượng thư bộ Lại và bộ Hình, hàm Hiệp biện Đại học sĩ, rồi làm Phụ chính đại thần đời vua Đồng Khánh, sung Cơ mật viện đại thần. Ông cũng từng làm Tổng tài Quốc sử quán, kiêm quân các việc ở Khâm thiên giám, được phong tước Vịnh Trung Tử.

Năm 1898 ông xin nghỉ dài hạn, năm 1902 ông mất, thọ 68 tuổi.

Khoảng năm 1874, khi vào Kinh, Hoàng giáp Tam đăng Phạm Văn Nghi có thơ tặng ông:

Tiễn Thiên Trường Thái thú Nguyễn Trọng Hợp lai kinh
Quân kim thưởng đế kinh.
Khiển quyền tống quân hành.
Huy bút, ngôn nan cánh,
Hàm bôi, lệ dị khuynh.
Sơn do phục mãnh thú,
Hải dĩ động trường kình.
Đa cố như kim nhật,
Phùng ưu tiểu ngã sinh.
Hiểm di đăn duy mệnh,
Đại tiểu đồng nhất tình,
Hạnh vị gia nhi ngữ
Thiên hành, hư tất doanh.

Nghĩa:

Nay bác vào đế kinh, tiễn bác lên đường, lòng quyến luyến.
Cầm bút khó viết hết lời, nhắp chén rượu lệ lại rưng rưng.
Núi vẫn còn thú dữ nấp, bể đã sôi động vì cá kình dậy.
Ngày nay, lắm chuyện nhiễu nhương, đáng cười cho ta sống vào lúc trăm việc phải lo.
Nguy hay yên là do mệnh trời cả, dù lớn hay nhỏ cũng một mình như thế.
Xin nhờ nói với con tôi “Đạo trờì xoay chuyển vơi rồi lại đầy”.

Các tác phẩm của ông:

Minh Mạng chính yếu
Đại Nam chính biên liệt truyện
Kim Giang thi văn tập
Thành trì Nguyễn thị thế phả
Tây Sà thi tập (Nguyễn Thuật đề tựa)
Nhật lịch ước biên
Kim Giang Nguyễn tướng công nhật lịch tùy kí

Và ông đã đề tựa các sách:

Đại Việt địa dư toàn biên
Giá Viên thi văn toàn tập của Phạm Phú Thứ.

Bài liên quan

30 nhận xét

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button

Đã phát hiện chương trình chặn QUẢNG CÁO!

Xin hãy tắt chương trình chặn quảng cáo, bấm F5 (refresh) lại trang nếu trình duyệt không tự động..