[22]-Nhà Nguyễn độc lập (1802-1883)[23]-Pháp đô hộ (1883-1945)Nhân Vật Lịch SửThời kỳ lịch sửViệt Nam

Nguyễn Trinh Thận

Tên khác Mai Am – Diệu Liên – Thúc Khanh – Nữ Chi
Năm sinh Bính Tuất 1826 – Giáp Thìn 1904
Tỉnh thành Thừa Thiên-Huế
Thời kì – Nhà Nguyễn độc lập (1802-1883)
– Pháp đô hộ (1883-1945)

Nữ sĩ, công chúa triều Nguyễn, con gái thứ 25 của vua Minh Mạng, tên thật là Nguyễn Thị Trinh Thận, còn gọi là Diệu Liên công chúa. Bà tự là Thúc Khanh, Nữ Chi hiệu là Mai Am, sinh năm 1826 tại hoàng cung kinh thành Huế.

Bà cùng với chị là Qui Đức công chúa, em là Thuận Lễ công chúa tự là Quí Khanh, giới tao nhân mặc khách thường gọi ba chị em bà là Tam Khanh. Cả ba chị em bà đều thụ giáo với anh ruột là Tùng Thiện Vương Miên Thầm, riêng bà xuất sắc, vượt trội.

Chồng bà là phò mã hiệu úy Thân Trọng Dư, tự Như Phủ cang là một trang Văn chương danh tiếng chốn kinh kì (Huế). Vợ chồng bà có một phủ riêng gọi là Trinh Nguyệt đường (đình) nổi tiếng tao nhã một thời.

Bà chẳng những tuyệt tác về thơ văn lại còn điêu luyện về âm nhạc. Bà từng phỏng theo điệu Nam Bình đặt ra nhiều bài Hán văn và Quốc văn (Nôm) soạn ra các ca khúc Hồ Quảng làm ra 10 bài ca mà giới nghệ thuật ở Huế gọi là Mười bản Tàu rất được khán thính giả truyền tụng: Phẩm tuyết, Nguyên tiêu Hồ quảng, Liên hoàn, Bình bái, Tây mai, Kim tuyền, Xuân phong, Long hổ, Tẩu mã.

Tác phẩm của bà có tên là Diệu Liên thi tập được nhiều danh gia đề tựa, hầu hết đều khen tụng thơ bà. Nói về tâm sự mình bà viết:

Bản dịch:

Chong đèn
Tựa gối đêm khuya mộng chẳng thành
Ảnh thoa trong biếc ảnh đèn xanh
Trò chơi thơ chữ toan tìm việc,
Thu lạnh mưa song chạnh mối tình.
Giọt lệ chảy dài dòng ngậm tủi,
Trái tim đành cắt đợi hồi sinh.
Ba canh ngồi nghĩ xuân không phí,
Luống phụ vầng trăng sánh cạnh mình.

Khi đọc thơ văn người khác (Nguyễn Đình Chiểu), giọng thơ bà cũng thổn thức trước vận nước thù trong giặc ngoài (bản dịch):

Điếu nghĩa dân tử trận văn
Bồi hồi đọc mãi bản văn ai.
Phách cứng văn hùng cảm động thay!
Dân chúng Cần Vương vì ghét địch,
Nho nho lâm trận tiếc không tài.
Giặc đầy chiến lũy tầng mây phủ,
Xương chết sa trường bóng nguyệt soi.
Quốc ngữ một thiên truyền mãi mãi,
Còn hơn xây mộ cất khô hài!

Thế cho nên khi đọc thơ bà, Tổng tài Quốc sử quán Nguyễn Thuật cho rằng:

“Thi cốt như nhơn lưỡng dục tiên,
Cánh nồng ba xứ cánh thiên nhiên.
Viên Bang khuê tú tri đã thiểu,
Hồng Lạc thiên thu thử nhất biên”.

Nghĩa:

Cốt thơ như người (làm thơ) cả hai đều như tiên và tục
Sực nức hương thơm cả tinh thần và cũng rất mực tự nhiên
Nước Nam khuê tú tài giỏi quả thật ít người (như bà)
Nghìn năm Hồng Lạc đây chỉ có một tập thơ này

Bài liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button

Đã phát hiện chương trình chặn QUẢNG CÁO!

Xin hãy tắt chương trình chặn quảng cáo, bấm F5 (refresh) lại trang nếu trình duyệt không tự động..