[23]-Pháp đô hộ (1883-1945)Nhân Vật Lịch SửThời kỳ lịch sửViệt Nam

Nguyễn Thân

Năm sinh Canh Tí 1840 – Giáp Dần 1914
Tỉnh thành Quảng Ngãi
Thời kì – Pháp đô hộ (1883-1945)

Tay sai thực dân Pháp hiệu là Thạch Trì, quê gốc làng Thạch Trụ, huyện Mộ Đức tỉnh Quảng Ngãi, sau ngụ làng Thu Xà, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi (nay vẫn thuộc tỉnh Quảng Ngãi).

Xuất thân là một ấm sinh, con ông Nguyễn Tấn, một võ quan triều Tự Đức, Nguyễn Tấn là người từng dùng nhiều quỉ kế thuyết phục được các sắc dân miền Thượng ở Quảng Ngãi thần phục triều Nguyễn.

Tương truyền Nguyễn Tấn ăn đường phèn trước mặt người Thượng, họ tưởng là ông ăn đá cuội, nên tôn ông làm thần tướng.

Sau khi Nguyễn Tấn chết, các sắc dân ấy lại nổi lên chống triều Nguyễn. Triều đình sai Nguyễn Thân đánh dẹp. Nghe tướng đi chinh phạt là con Nguyễn Tấn, họ rút quân. Nguyễn Thân nổi tiếng từ đó.

Năm 1885 nghĩa quân Cần vương chiếm thành Bình Định, Nguyễn Thân cũng có ý muốn chiếm tỉnh thành làm căn cứ riêng cho mình, nhưng vì chậm chân nên không thực hiện được ý đồ. Sau đó, Thân ra làm tay sai cho quân xâm lược, xin Pháp đem quân đi dẹp nghĩa quân. Thực dân sai Thân hợp cùng Trần Bá Lộc đàn áp nghĩa quân ở Bình Định (do Mai Xuân Thưởng, Nguyễn Trọng Trì, Nguyễn Hòa lãnh đạo), ở Quảng Ngãi (Lê Trung Đình, Trần Du).

Năm 1886-1887 Pháp sai y đem quân ra Quảng Nam đàn áp phong trào Nghĩa hội do Trần Văn Dư, Nguyễn Duy Hiệu lãnh đạo.

Năm 1888 được Pháp cho làm Tổng đốc Bình Định, tại đây Nguyễn Thân khủng bố, đàn áp các phong trào khởi nghĩa chống Pháp cực kì dã man.

Năm Ất mùi 1895, Nguyễn Thân cùng một số tay sai khác được Pháp phái ra Hà Tĩnh lùng diệt nghĩa quân Phan Đình Phùng ở HàTĩnh. Một thời gian sau, Phan Đình Phùng bị bệnh mất trong chiến khu, phong trào kháng chiến do đó tạm thời lắng xuống.

Do công sức làm tay sai cho giặc, Nguyễn Thân được Pháp cử làm Phụ chính đại thần, triều đình Huế phong tước Quận Công (Thạch Trì Quận Công). Nhiều sử liệu cho rằng Nguyễn Thân là người hung ác và hiểm độc, hay giết người. Trong lúc dùng binh, Thân giết người không biết bao nhiêu mà kể. Sau về hưu trí ở làng Thu Xà, bị bệnh điên mà chết. Đương thời nhân dân nguyền rủa Nguyễn Thân không hết lời vì những hành động tàn bạo và làm tay sai của ông ta. Chính Nguyễn Thân đã tự phô bày tội lỗi với dân tộc qua bức thư gởi cho Toàn quyền Paul Doumer. Bức thư có đoạn viết:

“Lúc ấy (1886) tôi ra Quảng Nam đánh đám giặc Văn thân là Hường Hiệu chống cự với nhà nước Bảo hộ bấy lâu… tôi bắt được 25 tên phó tưóng, Hường Hiệu trốn thoát, chạy vô núi Ngũ Hành, sau tôi cũng bắt sống được bỏ vô trong cũi mà giải về Huế.

Thưởng đền tấm lòng tận trung của tôi đối với nước Pháp, chính phủ cộng hòa lúc bấy giờ ban tặng Bắc đẩu bội tinh ngũ hạng cho tôi.

Cách đó ít lâu, tỉnh Bình Định lại có loạn dấy lên nữa, nhà nước sai tôi đi tiễu phỉ lần thứ nhì, tôi dẹp được giặc giã, tỉnh này yên hẳn từ đó. Nhân viêc đánh giặc thành công, quan Toàn quyền Picquet và quan Khâm sứ Hector tư xin chánh phủ cộng hòa ban thưởng cho tôi Bắc đẩu bội tinh tứ hạng…

Về sau tôi được chỉ triệu về Huế, lãnh chức Binh bộ Thượng thư. Quan Toàn quyền De Lanesan thương thuyết với trào đình khâm phái tôi vô làm tổng thống tỉnh Bình Định. Rồi đó tôi được phong chức Khâm sai đại thần đem quân ra đánh dẹp Văn thân Nghệ Tĩnh. Vì có quan Toàn quyền Rousseau và Khâm sứ Brière nói với triều đình, nên chỉ tôi được lãnh cái trọng trách ấy.

Sở dĩ tôi phụng mạng đem quân ra Nghệ Tĩnh là cốt để tróc nã tướng giặc Văn thân Phan Đình Phùng khởi loạn ở hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh đã 10 năm, mặc dầu nhà nước đã ra sức đánh dẹp mãi mà không được.

(…) Nhân tôi có công lao như thế, chánh phủ cộng hòa thưởng cho tôi Bắc đẩu bội tinh tam hạng và đức hoàng đế vời tôi về kinh làm phụ chính đại thần”.

Đây là bản cáo trạng tự tay Nguyễn Thân kết tội mình.

Bài liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button

Đã phát hiện chương trình chặn QUẢNG CÁO!

Xin hãy tắt chương trình chặn quảng cáo, bấm F5 (refresh) lại trang nếu trình duyệt không tự động..