[22]-Nhà Nguyễn độc lập (1802-1883)[23]-Pháp đô hộ (1883-1945)Nhân Vật Lịch SửThời kỳ lịch sửViệt Nam

Nguyễn Lộ Trạch

Tên khác Hà Nhân – Kì Am – Quì Ưu
Năm sinh Nhâm Tí 1852 – Ất Mùi 1895
Tỉnh thành Thừa Thiên-Huế
Thời kì – Nhà Nguyễn độc lập (1802-1883)
– Pháp đô hộ (1883-1945)

Chí sĩ, tự Hà Nhân, hiệu Kì Am, biệt hiệu Quì Ưu, quê làng Kế Môn, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên.

Ông là con Tuần phủ Nguyễn Quốc Uy rể đại thần Trần Tiễn Thành, ông học rộng biết nhiều, nhưng không thi cử chỉ lưu tâm về đường thực dụng.

Năm Đinh sửu 1877, nhân một kì thi Đình có đề ra nói về thời sự, ông dâng một bản Thời vụ sách, nhưng không được triều đình quan tâm đến. Vì trong Thời vụ sách, ông nêu lên những yêu cầu bức thiết về thời cuộc nước nhà.

Năm Nhâm ngọ 1882, giặc Pháp đánh thành Hà Nội lần thứ hai, ông lại dâng bản Thời vụ sách II, nêu lên sách lược cứu nước khẩn trương: Nội dung Thời vụ sách II gồm mấy điều chủ yếu:

1. Dời đô về Thanh Hóa lấy chỗ địa thế hiểm yếu để giữ vững gốc nước.

2. Lập đồn điền ở các nơi.

3. Luyện binh và sắm vũ khí mới.

4. Học cơ khí phương Tây.

5. Ngoại giao, thông thương rộng với các nước trên thế giới.

Triều đình vẫn không quan tâm những điều ông trình bày.

Đến năm Nhâm thìn 1892, nhân kì thi Đình có ra đề hỏi về “đại thế toàn cầu “. Ông thừa dịp thảo bản Thiên hạ đại thế luận dâng trình. Nhưng vẫn bị bỏ qua. Tuy vậy, ông vẫn chẳng nản lòng, giao du rộng với các chí sĩ như Nguyễn Thượng Hiền, Phan Bội Châu, Vũ Phạm Hàm, Trương Gia Mô đàm luận về việc cứu nước. Từ đó ông ngao du khắp nơi nhằm trao đổi quan điểm, lập trường với các chí sĩ. Trên đường du lịch, ông bệnh mất tại Bình Định, vào năm Ất mùi 1895, hưởng dương 43 tuổi.

Nguyễn Lộ Trạch tuy không xuất thân bằng con đường khoa cử, nhưng ông có một sức học uyên thâm với tinh thần thực dụng, và một tầm nhìn sâu sắc nên được giới sĩ phu yêu nước đương thời kính phục. Phan Châu Trinh, Trần Quí Cáp… rất hâm mộ con người và thơ văn ông. Chính Huỳnh Thúc Kháng đã gọi ông là một “văn hào ” của nền văn hóa Vlệt Nam.

Bài liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button

Đã phát hiện chương trình chặn QUẢNG CÁO!

Xin hãy tắt chương trình chặn quảng cáo, bấm F5 (refresh) lại trang nếu trình duyệt không tự động..