[20]-Trịnh - Nguyễn (1533-1788)Nhân Vật Lịch SửThời kỳ lịch sửViệt Nam

Nguyễn Lại

Tên khác Nghè Bột
Năm sinh Tân Mùi 1511 -…
Tỉnh thành Thanh Hóa
Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788)

Danh thần đời Lê Kính tông, quê làng Bột Thượng, phủ Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa.

Năm Kỉ mùi 1619, ông đỗ nhị giáp tiến sĩ (Hoàng giáp đình nguyên) lúc 38 tuổi được nhân dân gọi là Nghè Bột. Ông nổi tiếng văn thơ, nhưng tính tự phụ, ngạo mạn, lòng dạ sâu hiểm.

Không ai không khâm phục tài văn chương của ông. Chỉ hiềm tính khí ông ngông nghênh, lại hay tự phụ, nhất là mấy lúc ông làm chủ khảo các cuộc thi, ông thường ra đề thi khó, chấm văn gắt gao, đánh hỏng sĩ tử rất nhiều. Do đấy, sĩ tử có ác cảm với ông. Vì tục gọi ông là Nghè Bột, mà sao Bột (sao chổi) là một hung tinh, nên trong giới học sinh truyền nhau bài VĂN TÊ SAO BỘT, châm biếm ông:

Rõ thật giáng tai! Bột ơi là Bột!
Đất Bắc không hai, Trời Nam có một.
Từ năm Tuất nhà vua mở nước, trường Sơn Tây nổi tiếng khắt khe,
Đến năm sau vâng chiều hồi kinh, nhà
Quốc sử cậy mình rằng tốt.
Vào trường Nam chủ khảo, ngồi võng điều bỏm bẻm vuốt râu dê,
Ra cửa Giáp xướng danh, dựa ghế tréo co ro thu hình chuột.
Nhà thập đạo bài ra tí tí, văn năm bảy mẹo, còn biết ai hay.
Cửa Thiên môn bảng kéo rầm rầm,
Hỏng tám nghìn đinh, há rằng những dốt!
Gặp nỗi đảo điên, nhiều người sửng sốt.
Nghề bút nghiên thật đã chán chường; nghiệp lều chõng nghĩ mà chua xót.
Đàn nhương tống kim đương thỉnh giải, bài văn suông còn có mấy câu,
Khoa lễ nghi giáo hữu châm ngôn, chén rượu đục gọi là vài giọt.
Hồn có khôn thiêng, Ngươi nên sớm cút.
Vẻ khuê tụ đang kì sớm sủa, hội nhu tài, vua mở khoa ngay,
Ngôi văn tinh khôn nhẽ tối hoài, người thật học trời cho đỗ tuốt.

(Về chuyện Nghè Bột bị sĩ tử có ác cảm làm văn tế, có thuyết cho là Nghè Bột tức là Lê Huy Du, cũng là người làng Bột).

Bài liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button

Đã phát hiện chương trình chặn QUẢNG CÁO!

Xin hãy tắt chương trình chặn quảng cáo, bấm F5 (refresh) lại trang nếu trình duyệt không tự động..