[20]-Trịnh - Nguyễn (1533-1788)Nhân Vật Lịch SửThời kỳ lịch sửViệt Nam

Nguyễn Hoàng

Tên khác Gia Dũ Vương
Năm sinh Giáp Thân 1524 – Quí Sửu 1613
Tỉnh thành Thanh Hóa
Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788)

Thủy tổ nhà Nguyễn, người góp công đầu trong việc mở mang bờ cõi tổ quốc vào miền Nam, con thứ hai Nguyễn Kim (chức Hữu vệ điện tiền tướng quân, tước An Thành Hầu đời Lê Chiêu tông).

Sau khi Mạc Đăng Dung cướp ngôi vua Lê (Đinh hợi 1527) ông cùng cha theo phò tá vua Lê và lánh nạn ở Lào, được Nguyễn Ư Dĩ (Thái phó của vua Lê, anh ruột mẹ ông) nuôi cho ăn học, luyện tập cung kiếm nhằm khôi phục nhà Lê.

Sau khi Nguyễn Kim chết, ông vẫn phục vụ dưới quyền Nguyễn Ư Dĩ, lập nhiều chiến công, được vua Lê phong tước Hạ Khê Hầu. Ông thân cầm quân đi đánh Mạc Phúc Hải (con trưởng Mạc Đăng Doanh), chém được tướng Trịnh Chí. Đến đời Lê Trung tông, vì có nhiều quân công ông được tiến phong Đoan Quận Công.

Sau khi anh ruột là Nguyễn Uông (tước Lãn Quận Công) bị Trịnh Kiểm hãm hại, cậu ruột là Nguyễn Ư Dĩ bàn với ông nên giả mắc tâm tật,cử chỉ thất thường để Trịnh Kiểm khỏi nghi ngờ. Mưu sĩ của Trịnh Kiểm khuyên Kiểm nên trừ ông đi. Có người nghe biết nói lại với ông. Ông lo sợ, cho người đến hỏi Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, Trạng Trình không đáp và chỉ cảnh non bộ bảo:

“Hoành Sơn nhất đái, vạn đại dung thân”
(Một dải núi ngang, có thể dung thân muôn đời).

Sứ giả về thuật lại, Nguyễn Ư Dĩ bàn là ông nên lánh mình vào Nam. Nguyễn Hoàng phài nhờ chị là bà Ngọc Bảo (vợ Trịnh Kiểm) nói với Kiểm, nên ông được vào Trấn thủ Thuận Quảng.

Năm Giáp thân 1569, ông chính thức vào trấn nhậm Thuận Hóa, đặt lị sở tại làng Ái Tử, huyện Triệu Phong (thuộc tỉnh Quảng Trị) lo chiêu dân lập ấp, mở mang bờ cõi thành một khu vực riêng biệt có nhiều tiềm năng.

Năm Canh ngọ 1570, Trịnh Tùng (con Trịnh Kiểm) vào đánh úp nhằm tiêu diệt lực lượng non trẻ của ông, nhưng với khả năng tài trí thông minh của mình ông đã khiến quân Trịnh thảm bại. Kể từ đó hai họ Trịnh Nguyễn trở nên thâm thù tuy trên danh nghĩa vẫn tôn phù vua Lê và bà con cô cậu.

Trong đời ông việc quân sự, nội trị, ngoại giao đều phát triển, nhân dân sống tương đối ấm no dù ở khu vực mới mở mang. Sách Đại Nam Thực lục (tiền biên) viết “Đoan Quận Công vũ trị vài mươi năm, chính trị khoan hòa, thường ra ân huệ, dùng pháp luật công bằng, răn giới bản bộ, cấm trấp kẻ hung dữ, dân hai trấn cảm ân mến đức, chợ không hai giá, dân không ăn trộm, cửa ngoài không phải đóng, thuyền buôn ngoại quốc đều đến buôn bán, quân lệnh nghiêm túc, mọi người đều cố gắng làm việc. Vì vậy không ai dám dòm ngó, dân trong xứ đều được an cư lạc nghiệp”.

Năm Quí sửu 1613 (Hoằng Định thứ 21), ông bệnh nặng, trước khi mất, di chúc lại con cháu và các cận thần:

“Đất Thuận, Quảng phía Bắc có núi Hoành Sơn, sông Linh Giang hiểm trở, phía Nam có núi Hải Vân, núi Thạch Bi vững bền, núi sinh vàng sắt, biển có cá, muối. Thật là đất dụng võ của những bậc anh hùng. Nếu biết dạy dân luyện binh để chống với họ Trịnh thì đủ xây dựng được nghiệp muôn đời”.

Ông ở ngôi 56 năm, thọ 89 tuổi, an táng ở núi Thạch Hãn (thuộc Quảng Trị), thụy là Gia Dũ vương, nhân dân gọi là chúa Tiên.

Nguyễn Hoàng là người đặt nền tảng cho việc mở mang bờ cõi vào phương Nam.

Bài liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button

Đã phát hiện chương trình chặn QUẢNG CÁO!

Xin hãy tắt chương trình chặn quảng cáo, bấm F5 (refresh) lại trang nếu trình duyệt không tự động..