[23]-Pháp đô hộ (1883-1945)[24]-Nước Việt Nam mới (1945 - nay)Nhân Vật Lịch SửThời kỳ lịch sửViệt Nam

Nguyễn Côn

Năm sinh Nhân Ngọ 1882 – Canh Tí 1960
Tỉnh thành Hà Tây
Thời kì – Pháp đô hộ (1883-1945)
– Nước Việt Nam mới

Ẩn sĩ, Chiến sĩ phong trào Đông Kinh nghĩa thục (Hà Nội), còn có tên là Khôn, hiệu Phương Sơn quê làng Phương Khê, phủ Quảng Oai, tỉnh Sơn Tây (nay thuộc tỉnh Hà Tây). Con trai thứ Tú tài Nguyễn Thiều, con rể chí sĩ Lương Văn Can.

Thuở nhỏ ông theo khoa cử, thi Hương một khoa rồi bỏ luôn, tham gia phong trào Duy tân ở Hà Nội (Đông Kinh nghĩa thục) từng làm giáo sư ở trường này.

Năm 1908, Trường Đông Kinh nghĩa thục bị đóng cửa, các nhà sáng lập và giáo sư bị khủng bố, ruồng bắt, ông bỏ trốn vào Nam Kì định ra nước ngoài với anh ruột là chí sĩ Nguyễn Nhuận cũng hoạt động với Phan Bội Châu nhưng không thực hiện được (sau Nguyễn Nhuận – hiệu Tùng Hương – mất tích ở Trung Quốc). Cuối cùng ông đến một làng hẻo lánh (Đốc Vàng Thượng) ở Đồng Tháp Mười khai khẩn đất hoang. Nơi đây, ông thường qua lại liên hệ với các chí sĩ bị Pháp cưỡng bức lưu trú tại các địa phương lân cận như: Nguyễn Quang Diệu, Dương Bá Trạc, Võ Hoành…

Ông có hai con trai là Nguyễn Xuân Tu, Nguyễn Xuân Thiếp (thi sĩ) đều mất sớm, cháu ông (gọi bằng bác) là học giả Nguyễn Hiến Lê có nhiều đóng góp cho văn hóa Việt Nam thời hiện đại.

Ngoài một chiến sĩ, ông còn là một nhà thơ có hồn thi sĩ. Thơ ông mang đấu ấn thời đại cũng như tâm thức và khí phách mình.

Bài thơ Cảm khái (viết hồi năm 1955) của ông nói lên được phần nào tâm sự, khí tiết ông và các đồng chí:

Tuổi xanh kết bạn xoay trời đất,
Năm chục năm nay thỏa ước mong
Độc lập xa gần cờ phất phới!
Anh hồn cố hữu khoái hay không?

Chí lớn không thành, suốt đời ông làm một ẩn sĩ tại nơi heo hút Đồng Tháp Mười cho đến buổi vãn niên.

Ông mất năm 1960 tại Đốc Vàng Thượng tỉnh Long Xuyên, thọ 70 tuổi.

Bài liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button

Đã phát hiện chương trình chặn QUẢNG CÁO!

Xin hãy tắt chương trình chặn quảng cáo, bấm F5 (refresh) lại trang nếu trình duyệt không tự động..