[22]-Nhà Nguyễn độc lập (1802-1883)[23]-Pháp đô hộ (1883-1945)Nhân Vật Lịch SửThời kỳ lịch sửViệt Nam

Nguyễn Cao

Tên khác Cách Pha – Trác Phong
Năm sinh Mậu Tí 1828 – Đinh Hợi 1887
Tỉnh thành Bắc Ninh
Thời kì – Nhà Nguyễn độc lập (1802-1883)
– Pháp đô hộ (1883-1945)

Chí sĩ yêu nước cận đại, hiệu Cách Pha, Trác Phong, quê làng Cách Bi, tục gọi là làng Gạch, huyện Quế Dương, tỉnh Bắc Ninh (nay là huyện Quế Võ). Vì từng giữ chức Tán Lý quân vụ chống Pháp, nên thường gọi là Tán Cao. Ông là con Tri huyện Nguyễn Hành. Cha mất sớm năm ông mới lên 4 tuổi. Mẹ ông bấy giờ mới ngoài 20 tuổi, có nhan sắc nên một hôm Lý trưởng làng Cổ Bi đón đường chòng ghẹo thô bỉ, chạm ngực bà. Bà căm giận nhưng cố nén lòng, dịu dàng bảo gã hãy chờ ít lâu đã. Nhẫn nhục nuôi con đến lên 10, tên Lý trưởng giục bà tái giá, bà ừ hữ cho qua. Đến ngày giỗ chồng đông đảo họ hàng, bà kể chuyện tên Lý trưởng thô bỉ bức bách bà, rồi cầm dao đâm cổ tử tiết. Mọi nguời đều cảm phục và ngỡ ngàng.

Nguyễn Cao được họ hàng tận tình giúp đỡ, nuôi cho ăn học. Năm Đinh mão 1867 ông đỗ cử nhân, sơ bổ Tri huyện Yên Dũng. Rồi thăng Tri phủ Lạng Giang; sau làm Bố chính Thái Nguyên.

Giặc Pháp xâm lăng, từ 1883-1886 ông cùng các nhân sĩ tổ chức kháng chiến, rồi sung chức Tán tương quân vụ (1886). Chống giặc ít lâu ông lui về ẩn náu trong Vùng phủ Ung Hòa, Hà Nội, vẫn tích cực hoạt động.

Năm Đinh hợi 1887 sa vào tay giặc, ông đâm bụng, moi ruột tử tiết, hưởng dương 59 tuổi.

Nguyễn Quang Bích có bài thơ khóc điếu ông khi hay tin ông hi sinh:

“Lâm nguy kiến tiết tự thung dung,
Tu đối thâu sinh ngữ cánh hùng.
Mạ khẩu vị năng đương nhất tử,
Dịch trường thí vấn thục phi trung.
Giải nguyên thanh giá văn chương ngoại,
Bất hủ tinh linh vũ trụ trung.
Bao điều thượng tu tha nhật sự,
Tranh vanh nghĩa liệt thất cuồng nhung.”

Bản dịch:

Nguy nan xử trí vẫn thung dung,
Chê kẻ tham sinh giọng nói hùng.
Mắng giặc người xưa tròn phận chết,
Moi lòng ông cũng tỏ gan trung,
Biết bao thanh giá ngoài khoa bảng.
Còn mãi tinh thần khoảng núi sông.
Quân giặc đứng trông đều hoảng sợ,
Mai này nước sẽ biểu dương ông.

Bài liên quan

37 nhận xét

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button

Đã phát hiện chương trình chặn QUẢNG CÁO!

Xin hãy tắt chương trình chặn quảng cáo, bấm F5 (refresh) lại trang nếu trình duyệt không tự động..