[22]-Nhà Nguyễn độc lập (1802-1883)Nhân Vật Lịch SửThời kỳ lịch sửViệt Nam

Hoàng Hữu Xứng

Năm sinh Tân Mão 1831 – Ất Tị 1905
Tỉnh thành Quảng Trị
Thời kì – Nhà Nguyễn độc lập (1802-1883)

Văn thần, tác giả đời Tự Đức, quê làng Bích Khê, huyện Đăng Xương, tỉnh Quảng Trị, làm quan đến chức Tuần vũ.

Năm Nhâm tí 1852, đỗ cử nhân.

Ngày 8-3 Nhâm ngọ (25-4-1882) giặc Pháp chiếm thành Hà Nội. Ông đang tại chức bèn lánh quân ở hành cung, định tuyệt thực quyên sinh, nhưng lại nghe theo Tôn Thất Bá lây lất sống cầu an. Triều đình cách chức ông, nhưng cho lập công chuộc tội, nên chằng bao lâu được thu dụng như cũ. Đến đời Thành Thái, làm đến Thượng thư bộ Lễ, Toản tu sử quán, chủ khảo các kì thi Hương, thi Hội, Toản tu Quốc tử giám…

Sĩ phu thời ấy có thơ châm biếm hành động không đẹp ấy của ông:

Thành hạ quan triều phải buổi sa,
Sân rồng phục vị chỉ ngồi nghe.
Quyên sinh lại nghĩ thân còn vướng,
Nhất quyết nhiều khi mắt đỏ hoe.
Ba bữa không cơm đành uống giận,
Mấy phen lép cháo cũng ăn dè,
Giảng hòa nghe tiếng chừng mê mẩn
Một đỉnh đình đinh chuyện bé mè.

Tác phẩm của ông:

Đại Nam quốc cương giới vựng biên (cùng viết với Nguyễn Thuật).
Cung kì luân âm (cùng viết với Hà Đình Nguyễn Thuật).

Bộ Đại Nam quốc cương giới vựng biên do ông biên soạn vào năm Đồng Khánh thứ 2 (1886) liên tục bộ Đại Nam nhất thống chí được Quốc sử quán viết từ đời vua Tự Đức qua các đời vua kế tiếp đến đời vua Duy Tân mới được khắc in.

Đại Nan quốc cương giới vựng biên gồm 7 quyển. Trong bản sách có tờ tâu của tác giả, đề ngày mồng 9 tháng 4 năm Đồng Khánh thứ 2 (12-5-1886). Sách Đại Nam thực lục (chính biên, đệ lục kỉ, quyển 6) về năm Đồng Khánh thứ 2, tháng 4, cũng có chép: “Cương giới vựng biên thư thành, (phàm thất quyển, tịnh đồ nhất bức) chuẩn đổng lí Hoàng Hữu Xứng thực thụ Lại bộ thị lang hàm… tầm chuẩn Hữu Xứng sung Quốc sử quán toản tu”. Nghĩa là: “Sách Cương giới vựng biên làm xong gồm 7 quyển và một bức địa đồ, cho đổng lí Hoàng Hữu Xứng được thực thụ hàm thị lang bộ Lại… rồi lại cho Hữu Xứng sung chức Toản tu ở Quốc sử quán”.

Bài liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button

Đã phát hiện chương trình chặn QUẢNG CÁO!

Xin hãy tắt chương trình chặn quảng cáo, bấm F5 (refresh) lại trang nếu trình duyệt không tự động..