[23]-Pháp đô hộ (1883-1945)Nhân Vật Lịch SửThời kỳ lịch sửViệt Nam

Hồ Đắc Trung

Năm sinh Tân Dậu 1861 – Tân Tị 1941
Tỉnh thành Không rõ
Thời kì – Pháp đô hộ (1883-1945)

Đại thần đời Duy Tân, xuất thân từ giai cấp nông dân, nhờ sức học trở nên một đại thần và được phong tước. Ông làm quan trải các chức: Đông các điện Đại học sĩ, Lễ bộ Thượng thư, Cơ mật viện đại thần, Tổng tài Quốc sử quán, Tế tửu Quốc tử giám…

Ông thanh liêm chánh trực nổi tiếng đương thời.

Sau khi Trần Cao Vân thất bại trong cuộc khởi nghĩa, vua Duy Tân bị bắt, ông có nhiệm vụ xử lí. Vì có lòng yêu nước, ông băn khoăn khi nhận được mấy lời nhắn nhủ thống thiết và khí khái của Trần Cao Vân từ trong ngục gởi ra. Đời ông được sĩ phu cũng như nhân dân thời ấy truyền tụng.

Trung là ai ? Nghĩa là ai ? cân đai võng lọng là ai ? Thà để cô thần tử biệt;
Trời còn đó, đất còn đó, xã tắc sơn hà còn đó, mong cho thánh thượng sinh toàn.

Cảm khái trước những lời son sắt của chí sĩ Trần Cao Vân, nên trong bản án do ông thảo và trình lên trên, ông cố ý gỡ tiếng cho vua Duy Tân bằng mấy câu:

“Hà Trung mạch phạn, Ngu lĩnh kê thang, thừa dư chỉ thử phong trần, giai thử bối vi chi nghiệt dã”

Nghĩa:

Cơm nếp Hà Trung, cháo gà núi Ngự, nhà vua phải gió bụi dãi dầu đến thế, đều tại bọn kia gây chuyện ra cả.

Do đó, đời ông vẫn còn được nhân dân nhắc nhở với thiện cảm. Khi làm quan ông vẫn có tiếng là thanh liêm, có khí tiết. Lúc còn sống ông được chí sĩ Huỳnh Thúc Kháng làm thơ khen tặng.

Con ông là Hồ Đắc Khải, cũng là một Thượng thư đời vua Bảo Đại, Giáo Sư y khoa Hồ Đắc Di, cháu ông là Hồ Đắc Hàm, đều là những trí thức yêu nước có tiếng.

Ông từng là Tổng tài Quốc sử quán đời Thành Thái Duy Tân trông nom biên soạn các bộ sử cuối đời Nguyễn (1802- 1945) (Đại Nam thực lục tiền biên, chính biên).

Bài liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button

Đã phát hiện chương trình chặn QUẢNG CÁO!

Xin hãy tắt chương trình chặn quảng cáo, bấm F5 (refresh) lại trang nếu trình duyệt không tự động..