[20]-Trịnh - Nguyễn (1533-1788)Nhân Vật Lịch SửThời kỳ lịch sửViệt Nam

Hà Tông Huân

Năm sinh Đinh Sửu 1697 -…
Tỉnh thành Thanh Hóa
Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788)

Danh sĩ đời Lê Thuần tông, quê xã Kim Vực, phủ Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa.

Ông từ bé đã nổi tiếng thông minh, sách vở qua mắt đều nhớ rất dai. Năm 15 tuổi đỗ khoa thi Hương, đến năm 27 tuổi, Giáp thìn 1724, đỗ bảng nhãn.

Thuở ông mới cưới vợ, tính còn bê tha cờ bạc, một hôm cha vợ ông cho người đi tìm, ông về ngang qua cánh đồng, gặp cha vợ và một toán trai tráng đang gặt lúa, cha vợ quở trách, ra vế bảo ông đối thử.

“Bác học tài xa, dự nhập tứ môn chi tuyển”
(Học rộng tài cao, tử môn sẽ được dự tuyển)

Ông đối lại:

“Phụ canh tử mậu, kì thu bách mẫu chi công”
(Cha cày con cấy, trăm mẫu ắt phải thu công)

Nguyên trước cha vợ ông từng đi dạy học nhiều nơi, nên về sau thường khoe có nhiều môn sinh tài giỏi. Ông bèn làm bỡn một đôi câu đối:

“Lề bất văn vãng giáo, đương khai thiết giáo chi trường.
Sĩ hữu thời vi bần, liêu tắc cứu bần chi kế”.

Nghĩa:

Trong kinh Lễ chưa nghe thấy rằng phải đến tận nơi để dạy học, vậy sao cụ lại đi mở trường học ở các nơi ?
Chẳng qua kẻ sĩ có lúc chỉ vì cái nghèo, nên phải tìm cách cứu cảnh nghèo đấy thôi.

Ông làm đến Thị thư ở Viện Hàn lâm, rồi làm Đốc đồng ở Sơn Nam, An Quảng. Có lần sứ nhà Thanh sang, ông biện lí về bờ cõi, khiến các quan Thanh phải phục, không hạch sách gì được.

Năm Canh thân 1740, ông thăng hàm Thị lang bộ Hộ, cùng Lê Hữu Khánh đi thanh tra tình hình ở các vùng, được nhân dân kính phục.

Năm Ất sửu 1745, chúa Trịnh vời vào phủ hỏi việc quân quốc, cũng tỏ lòng kính trọng ông, ông được phong tước Kim Khê Bá. Đổi sang cấp bậc quan võ, làm Đốc đồng, Nhập thị đồng tham tụng.

Lúc Thanh Hóa có biến, ông làm Đại tướng quân, dẹp yên cả, rồi ông thăng Thượng thư bộ Binh, nhập chính Tham tụng kiêm quản Quốc tử giám, tước Huy Xuyên Hầu.

Năm Canh thìn 1760, ông về hưu, đã 63 tuổi, được gia thăng Thiếu Bảo, Huy Quận Công. Khi ông mất, được truy tặng Thái phó.

Ông có làm bài truyện bằng phương ngôn quốc âm để dạy con cháu.

Bài liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button

Đã phát hiện chương trình chặn QUẢNG CÁO!

Xin hãy tắt chương trình chặn quảng cáo, bấm F5 (refresh) lại trang nếu trình duyệt không tự động..