[23]-Pháp đô hộ (1883-1945)Nhân Vật Lịch SửThời kỳ lịch sửViệt Nam

Dương Bá Trạc

Năm sinh Giáp Thân 1884 – Giáp Thân 1944
Tỉnh thành Hưng Yên
Thời kì – Pháp đô hộ (1883-1945)

Chí sĩ cận đại, hiệu là Tuyết Huy, quê làng Phù Thị, phủ Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên.

Ông là anh ruột Dương Quảng Hàm, Dương Tụ Quán, là hai nhà giáo tiến bộ thời cận đại. Năm Canh tí 1900, ông mới 16 tuổi đã đỗ cử nhân, nhưng không ra làm quan, suốt đời lo việc nước, gặp nhiều gian khổ mà vẫn không nản chí.

Năm Giáp thìn 1904, ông cùng Phan Châu Trinh vào mật khu Yên Thế bàn việc nước với Hoàng Hoa Thám. Sau đó, ông cùng các đồng chí đảm nhận việc giảng dạy trường Đông Kinh nghĩa thục (Hà Nội).

Năm Mậu thân 1908, ông bị Pháp bắt rồi bị kết án 15 năm biệt xứ đày Côn Đảo.

Trước kia, ông từng cùng Lương Trúc Đàm tổ chức diễn thuyết ở đền Ngọc Sơn (Hà Nội) hô hào bỏ lối học khoa cử, noi gương Nhật Bản duy tân tự cường. Khi tham gia phong trào Duy Tân, ông cùng Phạm Tư Trục, Lương Trúc Đàm, Lê Đại, Võ Hoành… có chân trong ban soạn sách giáo khoa. Toàn quyền Albert Sarraut nhiều lần mua chuộc, bổ ông làm Tri huyện, nhưng ông vẫn khảng khái từ chối.

Khi quân đội Nhật vào Đông Dương, ngày 29-10-1943, ông bị chúng đưa sang Singapore. Đến năm 1944 ông bị bệnh ung thư mất tại đó. Trước khi qua đời ông có bài thơ gởi về cho mẹ mình:

Nay mai con sắp xuống hầu cha,
Vĩnh biệt nào hay lúc vắng nhà.
Sau Vụ một vùng trời Bắc sáng,
Chim Hồng muôn dặm bể Nam xa.
Ngọt ngon hôm sớm bao đành tủi,
Thăm viếng ra vào những xót xa.
Muôn tội nay con đành bất hiếu!
Chỉ e ai tỉnh não lòng già.
(Theo Phan Văn Hàm)

Ngoài các bài báo đă viết, ông còn những tác phẩm đă xuất bản:

Tiếng gọi đàn (văn)
Nét mực tình (thơ)
Chữ nho học lấy (biên thảo)
Chức trách sĩ lưu (biên thảo)

Bài liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button

Đã phát hiện chương trình chặn QUẢNG CÁO!

Xin hãy tắt chương trình chặn quảng cáo, bấm F5 (refresh) lại trang nếu trình duyệt không tự động..