[23]-Pháp đô hộ (1883-1945)Nhân Vật Lịch SửThời kỳ lịch sửViệt Nam

Đỗ Cơ Quang

Năm sinh Mậu Dần 1878 – Giáp Dần 1914
Tỉnh thành Hà Nội
Thời kì – Pháp đô hộ (1883-1945)

Có sách chép tên thật là Đỗ Văn Viêm, Chí sĩ cận đại, tên chữ là Chân Thiết. Quê làng Thịnh Hào, Hà Đông (nay thuộc Hà Nội). Con quan Tri phủ Tĩnh Gia (Thanh Hóa).

Ông theo nho học, thi một lần không đỗ bỏ luôn khoa cử. Ông nhiệt thành yêu nước. Thuở trẻ hoạt động trong phong trào Văn thân, ông cùng đồng chí là Hương Sơn thào bản Hưng Quốc sách, nội dung buộc Pháp xét lại hòa ước Giáp tuất (1874) và đòi lại chủ quyền quốc gia.

Về mặt kinh tài, ông ngồi thuyền tải gạo từ Hải Dương, Thái Bình lên Hà Nội bán; đồng thời góp vốn với các đồng chí mở hiệu buôn “Đồng Lợi Tế” và hiệu “Tụy Phương”, lấy lời sung vào quĩ Đông kinh nghĩa thục.

Giặc Pháp khủng bố, đàn áp các phong trào cứu quốc ông ẩn lánh ít lâu, đến Nhâm tí 1912 ông xuất dương sang Trung Quốc. Ông tích cực hoạt động nhằm giao du liên kết với các đồng chí dũng cảm chủ trương bạo động, đánh Pháp cướp nước.

Cuối năm Quí sửu 1913, nhiều lần ông lén về nước ráo riết xếp đặt cuộc võ trang khởi nghĩa. Rồi sang năm Giáp dần 1914, khi vừa phát động trận đảnh ở Lào Cai, ông đã bị ngừời cháu họ là Nguyễn Hắc Sơn phản bội, cùng với quan thầy là Nguyễn Hà Tường tố cáo với quân cướp nước.

Ông và các chiến hữu gồm 58 người bị giặc Pháp bắt giết ở Lạng Sơn ngay trong năm ấy.

Đặng Đoàn Bằng có bài thơ điếu ông:

“Quân khứ ư kim lục tài dư
Giang sơn đồng khấp vị thùy cừ.
Nam trì bắc sậu tâm chung khổ,
Càn chuyển khôn hoàn mộng tổng hư.
Thảm nguyệt chiếu tàn Nhai thụy trủng
Sầu vân tái mãn Việt Điền xa.
Tư quân cách ức Hoàng Hoa cúc,
Khảng khái đương niên nhiễm huyết thư. “

Bản dịch:

Hơn sáu năm nay vắng tướng ông,
Núi sông than khóc lệ tuôn ròng.
Đi về Nam Bắc lòng riêng khổ,
Xoay chuyển càn khôn mộng hóa không.
Nấm mộ Lào Cai vầng nguyệt dọi,
Con đưòng Điền Việt đám mây hồng.
Nhớ ở ông lại nhớ Hoàng hoa cúc,
Khảng khái năm xưa nhuốm máu hồng.

Các tác phẩm của ông: Hưng Quốc sách

Bài liên quan

11 nhận xét

  1. Психолог в Харькове, консультация.
    Консультация у психологов Психотерапия онлайн!
    Психолог в Харькове, консультация.
    Услуги психолога. Психолог,Психолог онлайн.
    Індивідуальні консультації.
    Приглашаем вас на консультации детского психолога.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button

Đã phát hiện chương trình chặn QUẢNG CÁO!

Xin hãy tắt chương trình chặn quảng cáo, bấm F5 (refresh) lại trang nếu trình duyệt không tự động..