Vũ Khí

Đá và dây ném

Đá, một trong những công cụ/vũ khí đầu tiên của loài người. Dây ném (sling) có lẽ được phát minh vào cuối thời đồ đá, sling cổ nhất còn giữ được có niên đại 2500 năm TCN, tìm thấy bên bờ biển Peru. Một dây ném khác được phát hiện cùng nhiều loại vũ khí trong lăng mộ của Tutankhamen, khoảng năm 1325 trước CN. Có lẽ các pharaoh Ai Cập đã dùng nó để săn bắn giải trí. Một sling do William Matthew Flinders Petrie khai quật ở El-Lahun trong thành phố Fayyum vào năm 1914 vẫn có thể nhìn rõ 10 sợi lanh bện vào nhau.

Vũ Khí - Đá và dây ném

Dù phổ biến trên toàn trên thế giới, nhưng Sling không hề xuất hiện ở lục địa Australia, nơi các loại lao, giáo ném và bumerang chiếm ưu thế.

Tên gọi:

Dây ném được gọi là “funda” trong tiếng La Mã, “honda” trong âm Castilian (từ tiếng Latinh), “fona” trong thổ ngữ Catalan của vùng Mallorca, “bassetja” trong thổ ngữ Catalan vùng Ibiza, “prashnika” trong tiếng Nga, “svedone” trong tiếng Hy Lạp cổ.

Chiến đấu:

Dây ném thường bị thờ ơ khi nghiên cứu lịch sử chiến tranh tầm xa. Các học giả hay tập trung vào các loại lao và giáo ném, atlatl, rìu ném, cung tên và nỏ. Tuy nhiên, kinh nghiệm cho thấy dây ném được coi là vũ khí phóng đạn cá nhân hiệu quả nhất cho đến tận thế kỷ 15, vượt qua độ chính xác và tính sát thương của cung và thậm chí cả hỏa khí thời kỳ đầu.

Vũ Khí - Đá và dây ném

Ở thời kỳ đồ đá, xung đột giữa các bộ tộc vẫn ở quy mô nhỏ (vài chục đến vài trăm người), nhu cầu sắp xếp thành các đội ngũ chiến đấu chỉ xuất hiện khi lượng lương thực và hàng hóa sản xuất ra dư thừa đến mức chu cấp được cho quân đội, mà con số binh sĩ đã đủ lớn để tập hợp thành nhiều đội hình chiến thuật khác nhau. Các vũ khí phóng ném lúc này có nhiệm vụ trút những trận mưa tên đạn vào bức tường khiên chắn hoặc hàng ngũ kẻ thù, gây ra sự rối loạn và mất tinh thần. Các chiến binh sẽ khai thác những khe hở hoặc điểm yếu phát sinh, đột phá vào đó, và chia cắt hay bao vây lực lượng của đối phương. Vai trò khác là quấy rối hoặc yểm trợ khi rút lui.

Hầu hết các đội quân cổ đại đều có lính ném đá. Đơn vị này đóng 1 vai trò quan trọng trong quân đội Ba Tư, Hy Lạp, La Mã, vùng Lưỡng Hà; được coi là tương đương hoặc mạnh hơn cung thủ. Họ thường tận dụng địa thế cao của các thành lũy và số lượng lớn để tạo ra những trận mưa đá trút lên đầu phe tấn công. Khác với cung và lao, một viên đá có thể được ném góc cao qua tường hoặc vật chắn vào mục tiêu. Rẻ, đơn giản và dễ kiếm đạn, nó là một trong số ít vũ khí binh lính có thể tự trang bị lấy.

Ở châu Mỹ, sling có bao đựng đá dài và mỏng, được bện từ len của alpaca (lạc đà không bướu). Dân Nam Mỹ dùng sling trong săn bắn và chiến trận. Một điều đáng chú ý là các sling này đã phát huy uy lực lớn trong chiến tranh chống thực dân. Trong cuốn “1491, những nghiên cứu mới về châu Mỹ trước thời Columbus”, nhà sử học Charles C. Mann đã trích dẫn lời một lính Tây Ban Nha, rằng một dây ném của người Inca “có thể làm kiếm gãy đôi” và “giết chết ngựa”. Một nhà văn khác lưu ý về sức mạnh của sling trong tay một chiến binh Aztec “chỉ kém súng chút ít” .Một số sling có thể ném đá nặng và chiều dài của nó có thể đạt 86 inch (2,18 m) và quăng đi 1 trọng lượng 14,4 ounce (408g).

Dây ném bằng len cổ truyền ngày nay vẫn được sử dụng bởi dân du mục Ả Rập ở Trung Đông để chống chó rừng và linh cẩu. Nhiều người nổi dậy Palestine (intifadas) dùng nó chống lại binh lính vũ trang và cảnh sát chống bạo động. Ngày nay sling được sử dụng như một vũ khí chủ yếu của những người biểu tình để quăng đá hoặc các chất gây cháy (chẳng hạn như cocktail Molotov). Các lữ đoàn quốc tế sử dụng sling để ném lựu đạn sang chiến hào, cửa sổ nhà cao tầng, công sự…..(nội chiến Tây Ban Nha 1936-1939). Tương tự, người Phần Lan đã dùng sling ném cocktail Molotov vào xe tăng Liên Xô trong cuộc chiến tranh mùa đông (1939-1940). Sling được sử dụng trong các cuộc bạo loạn ở Kenya năm 2008.

Biến thể

Staff-sling/stave sling (tiếng Anh), fustibalus (tiếng Latin), fustibale (tiếng Pháp) tức gậy ném hoặc vòng ném có cán; là một cây gậy mà một đầu có buộc dây và túi đựng đá. Nó ném đá đi bằng cả lực đòn bẩy lẫn ly tâm. Lợi thế chính của gậy ném là trọng lượng có thể quăng đi nặng hơn rất nhiều so với khi dùng dây, tuy nhiên tầm xa bị giảm tương ứng. Vì phải cầm cả hai tay nên người ném không thể dùng khiên chắn, đây là 1 bất lợi không nhỏ, hơn nữa trọng lượng nặng khiến nó gặp nhiều khó khăn khi ném góc cao. Thời Trung Cổ, máy bắn đá Trebuchet thực chất là 1 staff-sling dùng đối trọng nặng thay cho sức người

Vũ Khí - Đá và dây ném

Cự ly:

1 thí nghiệm với phiên bản dây ném Ai Cập khai quật ở El-Lahun cho kết quả như sau:

1: Phạm vi 
Loại đạn Trung bình Tối đa
Chì hình chóp 40 g 145 m 150 m 
Chì hình chóp 85 g 120 m 130 m 
Bi chì 38 g 114 m 115 m 
Bi chì 100 g 107 m 120 m 
Đá 45-75 g 90 m 106 m 
Đá 80-85 g 84 m 105 m 
Đá 85-160 g 82 m 115 m

2: Vận tốc ném
Loại đạn 
Thấp nhất (m/s) – Trung bình (m/s)- Tối đa (m/s)
Chì hình chóp 85 g 29.9-31.2-32.6
Chì hình chóp 40 g 29.3-30.6-32.5
Bi chì 100g 29.5-30.5-31.4
Đá 80-100 g 29.1-30.3-32.2
Ném bằng gậy 29.4-33.1-38.3

Đạn:

Sling không chỉ ném đá, thực ra đạn của nó là bất cứ thứ gì có thể ném bằng tay: đá, đạn chì, đất sét nung…..Bình đựng vôi được sử dụng như vũ khí hóa học. Các bình chứa chất cháy, chẳng hạn như dầu và thậm chí cả Greek fire khét tiếng, đã được dùng trong hải chiến và vây thành.

Kết luận:

Dây ném (sling) đã tồn tại trong hơn 10.000 năm như vũ khí tầm xa hàng đầu của nhân loại. Đến thời Hy Lạp cổ, nó đã đạt đến đỉnh cao của sự phát triển, nghĩa là không còn gì để cải tiến thêm nữa. Tuy nhiên các loại cung nỏ vẫn tiếp tục tiến hóa, và qua hàng trăm năm cuối cùng đã vượt qua sling về tính hiệu quả; giáp trụ mỗi lúc một chắc chắn hơn và thành lũy thay đổi làm sức mạnh của nó giảm đi nhiều lần. Tuy vẫn còn thấy ở châu Mỹ và Trung Cận Đông đến tận những năm 1700, sling hoàn toàn biến mất ở châu Âu sau Trung Cổ. Ngày nay di sản của nó chỉ còn đơn thuần là một môn thể thao hấp dẫn.

Theo : lichsucogihay.com

Bài liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button

Đã phát hiện chương trình chặn QUẢNG CÁO!

Xin hãy tắt chương trình chặn quảng cáo, bấm F5 (refresh) lại trang nếu trình duyệt không tự động..