Loading

[20]-Trịnh – Nguyễn (1533-1788)

Vũ Huy Tấn

Tên khác Võ Huy Liễn – Nhất Thủy Năm sinh Kỉ Tị 1749 – Canh Thân 1800 Tỉnh thành Hải Dương Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788) – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Danh sĩ đời Lê Hiển tông, còn có tên là Võ Huy Liễn, hiệu Nhất Thủy. Quê làng Mộ Trạch, huyện Đường An, tỉnh Hải Dương, con trai tiến sĩ Võ Huy Đỉnh. Năm Mậu tí 1768, đỗ Giải nguyên cùng khoa với Phan Huy ích. Sau khi đỗ được bổ làm Thị nội ở Viện Hàn lâm. Khi vua Quang Trung ra Bắc, ông ra giúp nhà Tây Sơn, làm Hàn lâm đãi chế, rồi thăng đến Thượng thư bộ Công. Hai lần đi sứ Trung Quốc giúp vua Quang Trung trong công việc ngoại giao. Năm 1795 được đặc cách phong Thượng trụ quốc, Thị trung đãi chiếu Thượng thư. Năm 1800 ông mất, hưởng…    read more 

Võ Tánh

Năm sinh … – Tân Dậu 1801 Tỉnh thành TP Hồ Chí Minh Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788) – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Danh tướng đời Gia Lengthy, quê huyện Phước An, tỉnh Biên Hòa (nay thuộc Đồng Nai), sau dời về huyện Bình Dương, tỉnh Gia Định (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh). Sau khi anh ông là Võ Nhàn bị hại vì vụ binh Đông Sơn báo thù cho Đỗ Thanh Nhân, ông bỏ trốn. Đến năm 1785, Tây Sơn vào Gia Định, Nguyễn Phúc Ánh chạy ra Phú Quốc, ông lại ra mặt dấy binh ở Phù Viên (Vườn Trầu tức vùng Hóc Môn, Bà Điểm), sau dời xuống Định Tường, giữ gò Khổng Tước (tức Gò Công). Ông tự xưng Tổng nhung, chia binh làm 5 đạo gọi là đạo “Kiến Hòa” (Vì Gò Công xưa thuộc huyện Kiến Hòa, sau đổi là…    read more 

Võ Di Nguy

Năm sinh Ất Sửu 1745 – Tân Dậu 1801 Tỉnh thành Thừa Thiên-Huế Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788) – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Danh tướng thời Nguyễn sơ, quê huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên. Thời trẻ tuổi ông đầu quân, thiện chiến về thủy quân. Đời chúa Nguyễn Phúc Thuần (1765-1777) ông chỉ huy các đội thủy quân. Khi nghĩa quân Tây Sơn đánh mạnh, chúa Nguyễn chạy vào Gia Định, ông vẫn ở lại chống đỡ ít lâu, cuối cùng cùng với cai đội Tô Văn Đoài rút quân vào Nam. Sau khi Nguyễn Phúc Thuần bị Tây Sơn giết, ông theo giúp Nguyễn Ánh. Năm Nhâm dần 1782 ông làm Cai cơ Trung quân. Năm 1784 thua to ở trận Rạch Gầm (Mĩ Tho), Nguyễn Ánh chạy sang Vọng Các, ông cũng chạy theo. Năm Mậu thân 1788, Nguyễn Ánh lấy lại được Gia Định,…    read more 

Uông Sĩ Điển

Tên khác Uông Sĩ Dư – Uông Sĩ Lăng Năm sinh Đinh Tị 1737 – Nhâm Tuất 1802 Tỉnh thành Thái Bình Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788) – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Có sách chép là Uông Sĩ Dư, sau đổi là Uông Sĩ Lăng, Văn thần đời Lê Hiển tông. Con danh sĩ Uông Sĩ Đoan. Họ Uông của ông nguyên là họ Giang, sau đổi ra họ Uông, quê làng Võ Nghị, huyện Thanh Lan, phủ Thiên Hưng, tỉnh Thái Bình. Năm Bính tuất 1766 ông đỗ tiến sĩ được bổ làm Ngự sử, rồi ra làm Đốc thị Thuận Hóa và Quảng Nam (1781). Sau về triều làm Bồi tụng tước Thao Đường Hầu. Có thời gian ông giảng sách ở cung vua Lê, chúa Trịnh. Ông cùng với Nguyễn Hoàn, Võ Miên, Phan Trọng Phiên hợp soạn bộ Đại Việt lịch triều đăng khoa…    read more 

Trương Công Hello

Năm sinh Đinh Mùi 1727- Canh Thân 1800 Tỉnh thành Quảng Nam Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788) – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Danh thần nhà Tây Sơn, quê làng Thanh Quít, huyện Diên Phước, phủ Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (nay là thị trấn Thanh Quít, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam). Ông xuất thân hương cống thời chúa Thế tông Nguyễn Phước Khoát (1738-1756), làm quan đời Thái Đức Nguyễn Nhạc với chức tri phủ Điện Bàn. Trong triều Quang Trung (1788-1792), ông từng làm Binh bộ, Hình bộ, thượng thư tước Thùy Ân hầu, khâm sai đại thần tỉnh Quảng Nam cho đến khi qua đời. Hiện nay tại địa phương còn bia mộ ông.

Trần Quang Diệu

Năm sinh … – Nhâm Tuất 1802 Tỉnh thành Đà Nẵng Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788) – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Danh tướng nhà Tây Sơn, chồng nữ Đô đốc Bùi Thị Xuân, quê xã An Hải Tây tổng An Lưu hạ, huyện Diên Phước, tỉnh Quảng Nam (nay thuộc Tp. Đà Nẵng). Chứ không phải quê ở Bình Định như các sách xưa nay đã viết. Ngay từ tuổi thanh niên, ông là bạn tâm giao của Nguyễn Nhạc, sau vợ chồng ông là hai trong các nhân vật trụ cột của nhà Tây Sơn. Chiến công đuổi quân Thanh xâm lược đầu xuân Kỉ dậu 1789 có sự đóng góp của vợ chồng ông rất nhiều. Năm 1790, ông làm Đốc trấn Nghệ An và trông coi việc xây thành Phượng Hoàng Trung đô. Năm Nhâm tí 1792, vua Quang Trung mất, ông giữ chức Thái…    read more 

Phan Huy Trấn

Năm sinh … – Quí Sửu 1793 Tỉnh thành Hà Tĩnh Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788) – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Con Khuê Phong Hầu Phan Huy Cẩn, em thứ năm Thụy Nham Hầu Phan Huy Ích. Ông không tán thành việc hợp tác với triều Tây Sơn. Năm Tân hợi 1791, ông dấy quân chống lại nhà Tây Sơn. Khi đi sứ nhà Thanh (Canh tuất 1790) về, Phan Huy Ích nghe chuyện ông nổi loạn, bèn dâng biểu tạ tội. Vua Quang Trung phê vào tở biểu: “Tính người ta thiện, ác khác nhau, cha còn chả được vừa lòng với con, huống chi anh đối với em, việc không dính líu đến thì có hiềm nghi gì“. Cuộc khởi binh thất bại, ông trốn thoát vào rừng. Đến mùa hè năm Quí sửu 1793, ông bị quân trấn thủ Nghệ An lùng bắt được đem…    read more 

Nguyễn Thiếp

Tên khác Quang Thiếp Năm sinh Quí Mão 1723 – Giáp Tí 1804 Tỉnh thành Hà Tĩnh Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788) – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Xử sĩ, Danh sĩ cuối đời hậu Lê. Ông vốn tên húy là Minh, tự Quang Thiếp, sau vì kiêng húy vua chúa nên gọi là Nguyễn Thiếp. Ông có rất nhiều tên hiệu, hoặc do ông tự đặt hoặc do người đời xưng tặng, như Khải Xuyên, Hạnh Am, Điện Ẩn, Cuồng Ấn, Lạp Phong cư sĩ, Bùi Phong cư sĩ, Hầu Lục Niên, Lục Niên tiên sinh, La Giang phu tử, Lam Hồng dị nhân, La Sơn phu tử. Ông sinh ngày 25-8 Quí mão (24-9-1723), quê làng Nguyệt Ao, huyện La Sơn, tỉnh Hà Tĩnh. Năm Quí hợi 1743, ông đỗ Hương giải, làm Huấn đạo, rồi thăng Tri phủ. Không lâu ông từ quan, làm nhà ở…    read more 

Nguyễn Nễ

Năm sinh Tân Tị 1761 – Ất Sửu 1805 Tỉnh thành Hà Tĩnh Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788) – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Danh thần, đời Quang Trung, cũng gọi là Nguyễn Đề, hiệu Quế Hiên, anh danh sĩ Nguyễn Du, con Xuân Quận Công Nguyễn Nghiễm và bà Trần Thị Tần. Khi nghĩa quân Tây Sơn ra Bắc, ông đang giữ chức Hiệp tán quân cơ đạo quân Sơn Tây. Năm Kỉ dậu 1789, Lê Chiêu Thống chạy sang Trung Quốc, ông lui về quê ngoại ở Bắc Ninh ẩn náu. Có người đề cử ông với vua Quang Trung, ông được vời ra giúp việc từ hàn, bổ làm Hàn lâm viện thị thư, rồi sung Phó sứ Trung Quốc. Trở về được thăng Đông các đại học sĩ, gia tặng Thái sử, thự Tả nghị lang, tước Nghi Thành Hầu. Ông cùng Đoàn Nguyễn Tuấn…    read more 

Nguyễn Huy Lượng

Năm sinh … – Mậu Skinny 1808 Tỉnh thành Hà Nội Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788) – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Văn thần cuối đời Hậu Lê, quê làng Phú Thị, huyện Gia Lâm, sau dời sang làng Lương Xá, huyện Chương Mĩ, tỉnh Hà Đông (nay là TP. Hà Nội). Ông đỗ Hương cống, làm quan nhà Lê chức Phụng Nghi, một chức quan nhỏ trong bộ Lễ. Sau làm quan nhà Tây Sơn, đóng góp nhiều công sức với chức Hữu thị lang bộ Hộ (nên thường gọi là Hữu hộ Lương), tước Chương Lĩnh Hầu). Năm Nhâm tuất 1802, triều Tây Sơn sụp đổ ông bị bắt. Ít lâu, ông được nhà Nguyễn thu dụng, làm Tri phủ Xuân Trường. Rồi bi giết trong một trường hơp bức tử vào năm 1808 (theo tác giả bộ Minh đô sử). Ông có soạn bài phú:Tụng Tây…    read more 

Nguyễn Hữu Chỉnh

Năm sinh … – Đinh Mùi 1787 Tỉnh thành Nghệ An Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788) – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Danh tướng cuối đời Hậu Lê, quê làng Cổ Đan, xã Đông Hải, huyện Chân Phúc, trấn Nghệ An (nay thuộc tỉnh Nghệ An), con nhà phú thương Nguyễn Mẫn. Năm 16 tuổi đỗ Hương cống, 18 tuổi thi đỗ Tam trường, ông có cơ trí và có tài biện bác, giỏi văn thơ. Trước theo Hoàng Ngũ Phúc đánh chúa Nguyễn ở Thuận Hóa. Khi Hoàng Ngũ Phúc mất, ông dựa vào Hoàng Đình Bảo, lúc kiêu binh nổi lên giết Hoàng Đình Bảo, ông chạy vào Nghệ An, rồi theo Tây Sơn đánh chúa Trịnh. Nhưng Tây Sơn không tin ông, chẳng bao lâu ông lại dựa vào vua Lê, đánh dẹp nhóm Trịnh Bồng, được phong làm Đại Tư Đồ, giữ việc quân quốc…    read more 

Nguyễn Huệ

Tên khác Quang Trung Năm sinh Quí Dậu 1753 – Nhâm Tí 1792 Tỉnh thành Bình Định Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788) – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Anh hùng dân tộc, có tên là Quang Bình, Văn Huệ, nhân dân Bình Định đương thời gọi ông là “Ông Bình”, hay “Đức ông Tám” (ông là con thứ bảy trong gia đình gồm bảy anh em). Nguyên thân phụ ông họ Hồ, sau đổi ra họ Nguyễn, người gốc huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An, gia đình bị bắt đưa vào ấp Tây Sơn Thượng thuộc phủ Qui Ninh, tỉnh Bình Định (nay thuộc huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định). Gia đình ông có bảy anh em gồm 4 gái, 3 trai, ông là con út. Thuở nhỏ ông theo học với Giáo Hiến, tính ông thông minh, chăm học nên được thầy yêu mến, truyền dạy cho cả…    read more 

Ngô Tùng Châu

Năm sinh … – Tân Dậu 1801 Tỉnh thành Bình Định Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788) – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Danh thần thời Nguyễn sơ – Gia Lengthy, quê huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định. Ông là học trò Sùng Đức xử sĩ Võ Trưởng Toản, tính đoan chính, có tiết tháo. Buổi đầu ông làm Chế các ở Viện Hàn lâm, rồi làm Điền tuấn quan cùng với Trịnh Hoài Đức, Lê Quang Định và hơn 10 người nữa coi việc khai khẩn ruộng đất. Sau, ông thăng chức Tham tri bộ Lễ kiêm việc dạy dỗ con lớn của Nguyễn Ánh. Năm Kỉ mùi 1799, ông phụ tá Võ Tánh trấn thủ thành Bình Định. Năm sau, bị đại tướng Tây Sơn Trần Quang Diệu vây thành rất ngặt, trong thành hết lương, không thể chống nổi, ông uống thuốc độc mà chết. Võ Tánh…    read more 

Ngô Thì Nhậm

Tên khác Hello Doãn – Đạt Hiên – Hải Lượng Năm sinh Bính Dần 1746 – Quí Hợi 1803 Tỉnh thành Hà Tây Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788) – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Danh sĩ cuối đời Hậu Lê đầu đời Tây Sơn, tự là Hello Doãn, hiệu Đạt Hiên, về sau nghiên cứu thiền học lại có hiệu là Hải Lượng. Ông là con Ngô Thì Sĩ, cháu Ngô Tưởng Đạo. Sinh ngày 11-9 âm lịch (25-10-1746) tại làng Thanh Oai (tục gọi là Tó) huyện Thanh Trì, tỉnh Hà Đông (nay thuộc tỉnh Hà Tây). Năm Ất dậu 1765, ông đỗ đầu thi Hương, năm Kỉ sửu 1769, đỗ khoa Sĩ vọng, được bổ làm Hiến sát phó sứ Hải Dương. Đến năm Ất mùi 1775, ông đỗ tiến sĩ, được bổ làm Hộ khoa cấp sự trung, rồi thăng Giám sát Ngự sử đạo Sơn…    read more 

Đoàn Nguyễn Tuấn

Năm sinh Canh Ngọ 1750 -… Tỉnh thành Thái Bình Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788) – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Văn thần đời Lê Hiển tông, có sách chép là Đoàn Văn Tuấn, không rõ năm mất. Con Hoàng giáp Đoàn Nguyễn Thục, quê làng Hải Yên, huyện Quỳnh Côi tỉnh Thái Bình, hiệu Hải ông. Ông nổi tiếng văn chương, đỗ Tiến sĩ tính khiêm nhường, làm quan có tiếng thanh liêm, giúp nhà Tây Sơn, làm quan đến Tả thị lang bộ Lại, tước Hải Phái Hâu. Thuở trẻ ông mới tới hạch giám lan lầu mà đã đỗ đầu, danh sĩ Phạm Vĩ Khiêm chịu thua ở thứ hai mà chưa biết mặt ông. Đến lần sau, đã nộp quyển rồi mà chấm chưa xong, ông gặp họ Phạm ở giữa đường. Bấy giờ họ Phạm đã làm Tri phiên có kiệu lọng và lính…    read more 

Châu Văn Tiếp

Tên khác Châu Doãn Ngạnh Năm sinh Mậu Ngọ 1738 – Giáp Thìn 1784 Tỉnh thành Bình Định Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788) – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Danh tướng, tên tộc là Châu Doãn Ngạnh, anh là Doãn Chữ, hai em trai Doãn Chấn và Doãn Húc và em gái Châu Thị Đậu có chồng là tướng Lê Văn Quân, đều có tiếng giỏi, quê huyện Phù Mĩ, thành phố Qui Nhơn, tỉnh Bình Định, sau dời về thôn Vân Hòa, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên. Ông thông thạo 2 ngoại ngữ Xiêm và Miên. Năm Quí tị 1773, anh em ông chiêu tập dân quân chiếm giữ núi Tà Lơn trong tỉnh Phú Yên, đối đầu với Tây Sơn. Nguyễn Nhạc khuyên ông liên hiệp để cùng lo việc lớn, trước ông nghe theo, về sau lại tách ra. Lưu thú dinh Lengthy Hổ lòa…    read more 

Châu Thị Đậu

Tỉnh thành Không rõ Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788) – Nhà Tây Sơn (1778-1802) Tục gọi Châu Muội Nương, em Lâm Thao Quận công Châu Văn Tiếp. Vợ Quận công Lê Văn Quân. Bà giỏi võ nghệ, cùng anh và chồng giúp chúa Nguyễn Phúc Ánh rất đắc lực. Xông pha chiến trận, ta dũng chẳng kém gì trai. Khi vợ chồng bà theo chúa Nguyễn sang Xiêm (Thái Lan), chính bà đã 2 lần cầm binh đánh thắng quân Miến Điện và Đồ Bàn theo lời yêu cầu tiếp viện của vua Xiêm, khiến người Xiêm thán phục. Chồng bà mất trong năm Tân hợi 1791. Bà sinh gái đầu lòng tại Xiêm (xưa gọi là nước Tiêm La), nên đặt tên là Tiêm. Ngoài Thị Tiêm, vợ chồng bà còn có 2 trai Lê Văn Uy và Lê Văn Chính.

Vũ Phương Đề

Năm sinh Mậu Dần 1698 -… Tỉnh thành Hải Dương Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788) Danh sĩ, đời Lê Ý tông, tự là Thuần Phủ, quê làng Mộ Trạch, huyện Đường An, phủ Bình Giang, tỉnh Hải Dương (nay vẫn thuộc tỉnh Hải Dương), con danh sĩ Vũ Phương Nhạc làm quan triều Lê. Năm Bính thìn 1736 ông đỗ đồng Tiến sĩ niên hiệu Vĩnh Hựu thứ hai, làm quan đến chức Đông các học sĩ. Ông là tác giả bộ sách Công dư tiệp kí (tựa đề năm Ất mùi 1775) ghi chép các truyện danh nhân theo mặt địa lí, phong thủy. Về sau có nhiều người tục biên thêm với nhan đề: Nam thiên trận dị tập, Bản quốc dị văn lục, hay Dị văn tạp lục, Nam Hải dị nhân. Công dư tiệp kí (1 quyển): tác giả chia nội dung sách gồm…    read more 

Vũ Khâm Lân

Tên khác Võ Khâm Thận Năm sinh Quí Mùi 1703 -… Tỉnh thành Hải Dương Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788) Danh sĩ đời Lê Dụ tông, quê làng Ngọc Lặc, huyện Tứ Kì, tỉnh Hải Dương. Tên cũ là Võ Khâm Thận, sau đổi là Khâm Lân. Ông con nhà nghèo, lam lũ mưu sinh và cố công học tập đến thành đạt vẻ vang. Năm Đinh mùi 1727 ông đỗ đồng tiến sĩ. Tính ông hào hiệp, kháng khái, gặp việc dám nói, dám làm, nổi tiếng văn thơ, từng được cử đi sứ Trung Quốc, làm đến Tham tụng, rồi giữ chúc Đô ngự sử. Ở triều tham dự chính sự, ra ngoài tán lí binh cơ, có nhiều công trạng nên về sau thăng Thượng thư, tước Ôn Đình Hầu. Con ông là Vũ Cơ cũng đỗ tiến sĩ. Ông có soạn bài kí về…    read more 

Vũ Huyên

Tên khác Trạng Cờ Tỉnh thành Hải Dương Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788) Danh thủ cờ tướng đời Lê Huyền tông, không rõ năm sinh năm mất. Con quan Nghè Võ Đôn, quê làng Mộ Trạch, huyện Đường Hào, tỉnh Hải Dương. Ông có tiếng Văn chương, lại chuyên về môn đấu cờ tướng không ai hay hơn ông. Có lần, sứ giả Trung Quốc đấu cờ với vua Lê, chính ông cầm lọng đứng hầu bên nhà vua đã mách nước cho nhà vua thắng sứ giả. Nhiều tay cao cờ đến đua tài với ông đều phải phục tài trí ông. Ngoài tài nghệ chơi cờ, ông cũng giỏi về chính trị, làm quan có tiếng thanh liêm. Nhà vua trọng đãi ông, ban cho danh hiệu Đấu kì trạng nguyên (Trạng nguyên đấu cờ). Bấy giờ, trong dân gian có ngạn ngữ truyền tụng: Rượu…    read more 

Hỗ trợ