Loading

Lịch Sử Chiến Tranh

04/06/1972: Nhà hoạt động cộng sản Angela Davis được tha bổng

Nguồn: Communist activist Angela Davis acquitted, History.com Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng Vào ngày này năm 1972, Angela Yvonne Davis, một “chiến binh da đen,” cựu giáo sư Triết học tại Đại học California, và đảng viên cộng sản, đã được tha bổng các cáo buộc âm mưu, giết người và bắt cóc bởi một bồi thẩm đoàn toàn người da trắng ở San Jose, California. Tháng 10/1970, Davis bị bắt tại Thành phố New York vì có liên quan đến vụ xả súng xảy ra vào ngày 07/08 tại một phòng xử án ở San Raphael, California. Bà bị buộc tội cung cấp vũ khí cho Jonathan Jackson, kẻ xông vào phòng xử án để giải thoát các phạm nhân đang bị xét xử ở đó, đồng thời bắt giữ con tin hòng đổi lấy tự do cho anh trai mình, George, một người da đen cấp tiến…    read more 

Muhammad Ali: Từ huyền thoại sàn đấu đến anh hùng phản chiến

“Tại sao tôi phải mặc quân phục rồi đi cả vạn dặm để thả bom và nã đạn vào những người da vàng Việt Nam trong khi nhiều người khác đang bị gọi là mọi đen ở Louisville, bị đối xử như những con chó và quyền con người cơ bản của họ đều bị phủ nhận? Không, tôi sẽ không đi xa từng ấy để giết người và hủy hoại một đất nước nghèo khác chỉ vì những người da trắng muốn nô lệ hóa tất cả những người có màu da tối hơn trên thế giới”. TAY ĐẤM “VĨ ĐẠI NHẤT MỌI THỜI ĐẠI”“Bay như bướm, đốt như ong” Muhammad Ali sinh ngày 17/1/1942 tại thành phố Louisville, bang Arizona. Ông tên thật là Cassius Marcellus Clay, bén duyên với nghiệp boxing từ năm 12 tuổi, sau một lần tới sở cảnh sát để trình báo bị cướp…    read more 

06/06/1966: Nhà hoạt động dân quyền James Meredith bị bắn

Nguồn: Civil rights activist James Meredith shot, History.com Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng Vào ngày này năm 1966, James H. Meredith, người mà năm 1962 trở thành người Mỹ gốc Phi đầu tiên theo học tại trường Đại học Mississippi, đã bị bắn bởi một tay súng ngay sau khi ông bắt đầu cuộc hành trình một mình vận động dân quyền đi qua miền Nam. Thường được biết đến với tên gọi “Hành trình Chống lại Sợ hãi” (March Against Fear), Meredith đã đi bộ từ Memphis, Tennessee, đến Jackson, Mississippi, trong một nỗ lực để khuyến khích cử tri người Mỹ gốc Phi ở miền Nam đăng ký bỏ phiếu. Là một cựu quân nhân thuộc Không quân Hoa Kỳ, Meredith đã nộp đơn và được nhận vào Đại học Mississippi năm 1962, nhưng quyết định tuyển sinh đã bị thu hồi khi cán bộ xét duyệt…    read more 

‘Nếu là người Việt Nam, tôi sẽ làm Việt cộng’

Hôm nằm dưới hầm bí mật tại thôn Hội An, xã Hoài Châu, Michèle Ray nghe tiếng giày đinh lính Mỹ nện trên đầu, bà ta cứ nằng nặc đòi đội hầm lên: “Cho tôi được gặp lính Mỹ. Tôi sẽ phỏng vấn họ”. Bà nói đi nói lại nhiều lần, mọi người can ngăn mãi… Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, rất nhiều nhà báo nước ngoài đã đến Việt Nam. Nhiều tác phẩm báo chí của họ về những điều “mắt thấy tai nghe” tại chiến trường Việt Nam đã gây hiệu ứng lớn trong dư luận quốc tế, góp phần vào làn sóng phản đối chiến tranh xâm lược Việt Nam và ủng hộ cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân ta. Trong số đó có nữ ký giả Pháp Michèle Ray của tờ Le Nouvel Observateur (Người Quan sát mới). Bà sang Việt…    read more 

07/06/1692: Động đất phá hủy “thiên đường cướp biển” Jamaica

Nguồn: Earthquake destroys Jamaican pirate haven, History.com Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng Vào ngày này năm 1692, một trận động đất lớn đã tàn phá thị trấn Port Royal khét tiếng ở Jamaica, giết chết hàng ngàn người. Các cơn chấn động cực mạnh, đi cùng với việc đất đá hóa lỏng và sóng thần do động đất, đã phá hủy toàn bộ thị trấn. Port Royal nằm tại một hòn đảo nhỏ ngoài khơi Jamaica, ở bến cảng đối diện với thủ đô Kingston ngày nay. Nhiều căn nhà nơi 6.500 cư dân sinh sống và làm việc đã được xây dựng ngay trên mặt nước. Vào thế kỷ 17, Port Royal được biết đến trên khắp Tân Thế giới là hang ổ của cướp biển, buôn lậu và các trò ăn chơi trác táng. Nó được mô tả là “thành phố xấu xa và tội lỗi nhất…    read more 

Tại sao Thế chiến I không phải là cuộc thế chiến đầu tiên?

Thế chiến I chắc chắn là một cuộc chiến tranh thế giới. Nhưng nó chắc chắn không phải là cuộc chiến tranh thế giới đầu tiên. Nguồn: “Why the first world war wasn’t really“, The Economist, 01/07/2014 Biên dịch: Lê Thị Hồng Loan | Biên tập: Lê Hồng Hiệp. Thế giới – hay ít ra những quốc gia tham gia vào những sự kiện ban đầu của cuộc Thế chiến I – gần đây đã thể hiện mối quan tâm lớn đối với cuộc chiến tranh thế giới đầu tiên này. Sự khởi đầu gần như ngẫu nhiên của nó – khoảng thời gian từ ngày 28/6/1914, khi người thừa kế ngai vàng của Áo-Hung bị ám sát bởi một người Bosnia theo chủ nghĩa dân tộc, đến những ngày đầu tiên của tháng Tám, khi Đức tuyên chiến với Nga và Pháp, kéo theo đồng minh của họ là…    read more 

09/06/1915: William Jennings Bryan từ chức Ngoại trưởng Mỹ

Tiếng Anh: William Jennings Bryan resigns as U.S. secretary of state, History.com Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng Vào ngày này năm 1915, Ngoại trưởng Mỹ William Jennings Bryan đã từ chức vì lo ngại trước cách Tổng thống Woodrow Wilson xử lý khủng hoảng khi tàu ngầm Đức đánh chìm tàu khách Lusitania của Anh vào tháng trước, khiến 1.200 người, trong đó có 128 người Mỹ, thiệt mạng. Đầu năm 1915, thông báo của Đức về việc hải quân nước này đang áp dụng chính sách chiến tranh tàu ngầm không giới hạn đã làm dấy lên quan ngại cho nhiều người trong chính phủ và người dân Mỹ – khi ấy vẫn duy trì chính sách trung lập nghiêm ngặt suốt hai năm đầu Thế chiến I. Sự kiện Lusitania bị đánh chìm vào ngày 07/05/1915 đã ngay lập tức gây náo động, vì nhiều người tin…    read more 

Những vụ thảm sát người bản địa kinh hoàng trong lịch sử nước Mỹ

Trong cuộc xâm lấn đất đai của các bộ lạc bản địa Bắc Mỹ từ thế kỷ 17 – 19, người Mỹ đã tiến hành hàng nghìn vụ thảm sát đẫm máu… Tiếng Việt thường gọi các dân tộc bộ lạc bản địa Bắc Mỹ là “người da đỏ” theo từ tiếng Anh là “redskin” (từ lóng mang tính miệt thị, chỉ những người bản địa thường bôi phẩm đỏ vào mặt và mình khi ra chiến đấu). Chiến tranh Da đỏ (American-Indian Wars) là một loạt những cuộc tranh chấp vũ trang giữa quân đội thuộc địa hay liên bang Hoa Kỳ và các bộ lạc dân bản địa Bắc Mỹ trong nhiều thời kỳ từ thế kỷ 17 đến cuối thế kỷ 19. Trong sách tựa đề American Holocaust, nhà sử học người Mỹ là David Stannard cho rằng cuộc chiến tranh này là một cuộc càn quét…    read more 

10/06/1940: Italy tuyên chiến với Pháp và Anh

Nguồn: Italy declares war on France and Great Britain, History.com Biên dịch: Trần Mẫn Linh Vào ngày này năm 1940, sau khi từ chối đứng về phía Đức lẫn quân Đồng minh trong Thế chiến II, Benito Mussolini – nhà độc tài của Italy – cuối cùng đã tuyên chiến với Pháp và Anh. Có lẽ, sự chiếm đóng của Đức đối với Paris đã khiến Mussolini thay đổi quyết định. “Ban đầu, họ đã quá hèn nhát không dám tham chiến. Giờ đây họ lại vội vàng tuyên chiến để có thể cùng chia chác chiến lợi phẩm”, Hitler nói. (Tuy nhiên, Mussolini đã khẳng định ông muốn tham chiến trước khi Pháp đầu hàng hoàn toàn chỉ bởi chủ nghĩa phát xít “không muốn đánh kẻ đang sa cơ lỡ vận.”) Trước đây, việc Ý thiếu hụt nguyên liệu thô đã khiến Mussolini thận trọng trong việc tiến…    read more 

Phan Khôi – ‘kẻ phản biện’ số một của làng báo Việt Nam một thời

Phan Khôi (1887 – 1959) là nhà tư tưởng, nhà văn hóa, nhà văn, nhà báo lớn của Việt Nam thế kỷ 20. Ông viết báo là để truyền bá tư tưởng duy tân nhằm đổi mới xã hội. Một đời với báo chí Theo tư liệu của gia đình và một số nhà nghiên cứu thì năm 1907 Phan Khôi ra Hà Nội, tham gia phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục và làm việc cho tạp chí Đăng Cổ Tùng Báo. Nhưng theo nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân, ông có thể bắt đầu làm báo từ năm 1918, tờ báo ông cộng tác đầu tiên là tạp chí Nam phong với bút danh Chương Dân. Hơn một năm sau, Phan Khôi vào Sài Gòn, viết cho tờ Lục tỉnh tân văn. Sau vài tháng, ông lại trở ra Hà Nội, cộng tác dịch Kinh Thánh Ki-tô giáo cho…    read more 

11/06/1944: Lực lượng Đồng minh hội quân tại Normandy

Nguồn: D-Day landing forces converge, History.com Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng Vào ngày này năm 1944, năm ngày sau cuộc đổ bộ D-Day, năm nhóm đổ bộ của quân Đồng minh, gồm khoảng 330.000 quân, đã tập hợp tại Normandy để hiệp thành một mặt trận vững chắc duy nhất trên khắp khu vực tây bắc nước Pháp. Ngày 06/06, sau một năm liên minh Anh-Mỹ bí mật lên kế hoạch tỉ mỉ, chiến dịch quân sự trên biển, trên không và trên bộ lớn nhất trong lịch sử đã bắt đầu trên bờ biển Pháp tại Normandy. Lực lượng đổ bộ của quân Đồng Minh gồm 3 triệu người, 13.000 máy bay, 1.200 tàu chiến, 2.700 tàu buôn và 2.500 tàu trung chuyển. Mười lăm phút quá nửa đêm ngày 06/06, người đầu tiên trong số 23.000 lính nhảy dù của Mỹ, Anh và Canada đã nhảy xuống…    read more 

Hoàng đế Ashoka, con người của hòa bình và tình nhân bản

Bất cứ sử gia nào, dù là người phương Đông hay người phương Tây, dù có thiện cảm hay không đối với đạo Phật, đều phải thừa nhận đạo Phật đã tạo ra trong con người Ashoka một biến đổi thần kỳ: Ashoka, con người tàn ác (candAshoka), sau khi theo đạo Phật đã trở thành Ashoka, con người thiện lành (dharmAshoka), hay con người thân thiết với thần linh (devanampiya), con người ai thấy đều vui mừng (pyadasi)… Hoàng đế Ashoka (Hán dịch âm A Dục) trị vì trên một nước Ấn Ðộ rộng lớn hơn bây giờ (trừ phần cực Nam của bán đảo), vào khoảng những năm 274-237 trước Tây lịch (TL). Ashoka là cháu nội của Chandragupta, người sáng lập ra triều đại Maurya (Hán dịch là Khổng Tước). Cha của Ashoka là Bindusara, có 16 người vợ và 101 con. Ashoka chỉ có một người…    read more 

12/06/1963: Nhà lãnh đạo dân quyền Medgar Evers bị sát hại

Nguồn: Civil rights leader Medgar Evers is assassinated, History.com Biên dịch: Trần Mẫn Linh Vào ngày này năm 1963, trên lối chạy xe bên ngoài nhà của mình ở Jackson, Mississippi, nhà lãnh đạo dân quyền người Mỹ gốc Phi Medgar Evers đã bị bắn chết bởi Byron De La Beckwith – một người theo tư tưởng da trắng thượng đẳng. Trong Thế chiến II, Evers đã hoạt động tình nguyện cho Quân đội Hoa Kỳ và tham gia cuộc đổ bộ Normandy. Năm 1952, ông gia nhập Hiệp hội Quốc gia vì sự Tiến bộ của người Da màu (NAACP). Là một nhân viên cơ sở của NAACP, Evers đã đi khắp tiểu bang nơi ông sinh sống để vận động những người Mỹ gốc Phi nghèo đăng ký bỏ phiếu và tuyển họ vào phong trào dân quyền. Ông đã có công trong việc tìm thấy nhân chứng…    read more 

Một góc nhìn về nguồn gốc người Việt

Nguồn gốc của người Việt luôn là chủ đề nhận được rất nhiều sự quan tâm, chính vì thế mà những tranh luận về đề tài này diễn ra gay gắt, trong bài này chúng ta không đưa ra một giả thuyết mà sẽ cùng nhau khảo sát những bằng chứng. ‘Bản đồ gen nói về quá trình lan tỏa của người hiện đại trên các châu lục, không nên hiểu lầm là bản đồ nói về nguồn gốc các dân tộc, vì thời kỳ con người hiện đại bắt đầu tỏa đến các châu lục thì các quốc gia chưa hình thành, chỉ khi con người định cư và phát triển tại những khu vực khác nhau trong một thời gian dài thì mới hình thành các nền văn hóa, các dân tộc khác nhau’. Qua bản đồ gen chúng ta thấy rằng người hiện đại (M.175) xuất hiện…    read more 

13/06/1807: Thomas Jefferson nhận trát hầu tòa xét xử Aaron Burr

Nguồn: Thomas Jefferson subpoenaed in Aaron Burr’s treason trial, History.com Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng Vào ngày này năm 1807, Tổng thống Thomas Jefferson đã nhận được một trát hầu tòa, yêu cầu ông ra làm chứng trong phiên tòa xét xử cựu phó tổng thống của ông, Aaron Burr, tội phản quốc. Trong tờ trát, Burr yêu cầu Jefferson đưa ra các tài liệu có thể giúp miễn tội cho ông. Burr vốn dĩ đã bị “thất sủng” về chính trị và xã hội khi giết chết cựu Bộ trưởng Tài chính đồng thời là Anh hùng Cách mạng Mỹ Alexander Hamilton trong một cuộc đấu súng tay đôi vào năm 1804. Sau khi bắn Hamilton, Burr lúc đó vẫn là phó tổng thống của Jefferson, đã lên đường trốn chạy để tránh bị truy tố vì tội giết người. (Cáo buộc sau này đã được hủy bỏ.)…    read more 

6 lần bị ám sát hụt của trùm phát xít Adolf Hitler

Trùm phát xít Adolf Hitler từng bị ám sát từ 20 năm trước thời điểm Thế chiến II bùng nổ, khi vẫn còn khá trẻ và ít tiếng tăm. Trải qua nhiều lần bị ám sát, khi tại quán bia, lúc đang diễn thuyết, hay khi đang họp bàn ngay bên trong boongke “Hang sói” kiên cố, Adolf Hitler vẫn sống sót. Trùm phát xít từng khoe khoang mình là người bất tử trước khi tự sát vào ngày 30/4/1945, kéo theo sự sụp đổ của Đức Quốc xã. Hỗn loạn tại quán bia Hitler bị ám sát lần đầu gần 20 năm trước khi Thế chiến II bùng nổ. Trùm phát xít khi đó vẫn còn rất trẻ và chưa thu được nhiều danh tiếng. Tháng 11/1921, Hitler phát biểu trước nhiều đối thủ chính trị tại quán bia nổi tiếng Hofbrauhaus ở Munich, Đức. Bài hùng biện của…    read more 

14/06/1968: Nhà hoạt động chống chiến tranh Benjamin Spock bị kết án

Nguồn: Dr. Spock convicted for aiding draft resisters, History.com Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng Vào ngày này năm 1968, Tiến sĩ Benjamin Spock và ba người khác, gồm cả vị Tuyên úy từ Đại học Yale, William Sloane Coffin, Jr., đã bị một bồi thẩm đoàn Tòa án Liên bang Khu vực tại Boston tuyên có tội trước các cáo buộc âm mưu hỗ trợ, khuyến khích và tư vấn cho những người đăng ký nghĩa vụ quân sự vi phạm Đạo luật Tuyển chọn Quân dịch. Trong thời kỳ chính quyền Johnson, Spock, một bác sĩ và là tác giả cuốn sách nổi tiếng The Common Sense Book of Baby and Child Care (Thường thức về chăm sóc trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ), là nhân vật luôn xuất hiện trong các cuộc biểu tình chống chiến tranh. Tháng 04/1967, Spock cùng Martin Luther King, Jr. và nghệ…    read more 

15/06/1846: Biên giới giữa Mỹ và Canada được thiết lập

Nguồn: U.S.-Canadian border established, History.com Biên dịch: Trần Mẫn Linh Vào ngày này năm 1846, đại diện của Anh và Hoa Kỳ đã ký Hiệp ước Oregon để giải quyết tranh chấp dai dẳng giữa hai nước về việc kiểm soát lãnh thổ Oregon. Hiệp ước đã quy định vĩ tuyến 49 từ dãy núi Rocky đến eo biển Georgia là ranh giới giữa Hoa kỳ và Canada thuộc Anh. Theo đó, Hoa Kỳ sẽ có quyền kiểm soát chính thức đối với các tiểu bang tương lai là Oregon, Washington, Idaho và Montana; Anh sẽ kiểm soát Đảo Vancouver và có quyền hàng hải đối với một phần của sông Columbia. Năm 1818, một thỏa thuận giữa Hoa Kỳ và Anh đã thiết lập biên giới dọc theo vĩ tuyến 49 từ Hồ Woods ở phía đông đến dãy núi Rocky ở phía tây. Hai nước cũng chấp thuận…    read more 

Phan Bội Châu trong vai trò nhà báo lớn vì nước, vì dân

Chí sĩ Phan Bội Châu (1867 – 1940) là một trong những ngọn cờ dẫn dắt phong trào yêu nước và cách mạng của người Việt Nam đầu thế kỷ 20. Ông đánh giá rất cao vai trò của báo chí, coi báo chí là công cụ quan trọng bậc nhất trên hành trình tư tưởng và cách mạng của mình. Và hơn hết, ông là một nhà báo lớn. Làm báo vì việc nước Năm 1900, Phan Bội Châu đỗ giải nguyên nhưng không ra làm quan. Năm 1904, ông cùng Nguyễn Hàm và các đồng chí khác lập Hội Duy Tân để “cốt sao khôi phục được Việt Nam, lập ra một chính phủ độc lập” và về sau (1906) là “khôi phục nước Việt Nam, lập thành nước quân chủ lập hiến”. Hội Duy Tân đề ra ba nhiệm vụ trước mắt, đó là: Phát triển thế…    read more 

16/06/1999: Thành viên SLA bị bắt sau hơn 20 năm chạy trốn

Tiếng Anh: SLA member captured after more than 20 years, History.com Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng Vào ngày này năm 1999, Kathleen Ann Soliah, cựu thành viên Quân đội Giải phóng Symbionese (SLA), đã bị bắt gần nhà mình ở St. Paul, Minnesota. Soliah, nay đổi tên thành Sara Jane Olsen, đã trốn tránh chính quyền suốt hơn 20 năm. Giữa thập niên 1970, SLA, một nhóm bán quân sự nhỏ bé, cực đoan của Mỹ, trở nên khét tiếng với một loạt các vụ giết người, cướp bóc và nhiều hành vi bạo lực khác. Trong số đó, được biết đến nhiều nhất là vụ bắt cóc nữ thừa kế Patty Hearst năm 1974 – người mà sau này lại trở thành thành viên của nhóm. Tháng 04/1975, các thành viên của SLA đã tấn công một ngân hàng ở Carmichael, California, và trong quá trình đó, đã…    read more 

Hỗ trợ