Năm sinh … – Nhâm Tuất 1802
Tỉnh thành Bình Định
Thời kì – Nhà Tây Sơn (1778-1802)

Nữ kiệt triều Tây Sơn, vợ danh tướng Trần Quang Diệu, cháu Thái sư Bùi Đắc Tuyên, quê làng Xuân Hòa, huyện Bình Khê, tỉnh Bình Định.

Bà là vị anh thư đã cùng chồng hết lòng hết sức giúp nghĩa quân Tây Sơn chống nhau với Nguyễn Ánh hơn 10 năm, chiến đấu cực kì dũng cảm.

Tháng giêng năm Nhâm tuất 1802 bà chỉ huy 5000 quân thuộc hạ góp mặt trong trận đánh lũy Trấn Ninh, dưới quyền vị Thống lãnh chư quân là Nguyễn Quang Thùy và vị Tư lệnh cánh quân tiên phong là Nguyễn Văn Kiên.

Trong trận này bà tấn công địch quyết liệt khiến quân của Nguyễn Ánh hết sức khiếp sợ.

Sang tháng 3, sau mấy phen cùng chồng lo chiêu quân để toan gầy dựng lại nghiệp Tây Sơn đã nghiêng đổ, hai vợ chồng bà đều bị bắt tại huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An, rồi bị đem hành hình.

Về cái chết của bà, theo Thiên Nam nhân vật chí và hầu hết các tư liệu khác đều dựa vào đấy mà cho bà bị lăng trì, đất cháy cả thi hài. Lại có thuyết, theo tư liệu của giáo sĩ De La Bissachère, bà và người con gái bị hành hình bằng cách cho voi rừng xé xác, và bà đã tỏ ra can đảm phi thường trước sự trả thù tàn bạo và vô nhân đạo ấy của Nguyễn Ánh.

Hiện nay, dãy gò Xuân Hòa là nơi bà tập luyện đàn voi chiến, mặc dù đã bị phá vỡ thành ruộng, tune vẫn còn di tích.

Công luận bình phẩm, hầu hết đều khen ngợi oai danh và tiết tháo của bà. Người đời sau có thơ vịnh bà:

Vận nước đang xoay chuyển.
Quần thoa cũng vẫy vùng.
Liều thân lo cứu chúa,
Công trận quyết thay chồng.
Khẳng khái khi lâm nạn!
Kiên trinh lúc khốn cùng.
Ngàn thu gương nữ kiệt.
Gương sáng hãy soi chung.

0 Shares:
Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You May Also Like
Chi tiết

Đoàn Văn Cừ

Tên khác Kẻ Sĩ – Cư sĩ Nam Hà Năm sinh Quí Sửu 1913 – Giáp Thân 2004…
Chi tiết

Võ Công Tự

Tên khác Kế Chi Năm sinh Ất Mão 1855 – Canh Thân 1920 Tỉnh thành Nam Định Thời…
Chi tiết

Đặng Ngọc Thọ

Năm sinh Ất Tị 1845 – Canh Tuất 1910 Tỉnh thành Quảng Nam Thời kì – Pháp đô…
Chi tiết

Võ Công Tồn

Năm sinh Nhâm Thìn 1892 – Nhâm Ngọ 1942 Tỉnh thành Long An Thời kì – Pháp đô…
Chi tiết

Nguyễn Văn Cẩm

Tên khác Kỳ Đồng Năm sinh Giáp Tuất 1874 – Kỉ Tị 1929 Tỉnh thành Thái Bình Thời…