[22]-Nhà Nguyễn độc lập (1802-1883)Nhân Vật Lịch SửThời kỳ lịch sửViệt Nam

Bùi Hữu Nghĩa

Tên khác Nghi Chi – Liễu Lâm
Năm sinh Đinh Mão 1807- Nhâm Thân 1872
Tỉnh thành Cần Thơ
Thời kì – Nhà Nguyễn độc lập (1802-1883)

Nhà thơ, hiệu Nghi Chi, Liễu Lâm chủ nhân, người làng Long Tuyền, trước thuộc Vĩnh Định, trấn Vĩnh Thanh (Vĩnh Long) sau thuộc tỉnh Cần Thơ (nay là làng Long Tuyền, thuộc T. P. Cần Thơ). Thân phụ ông là Bùi Hữu Vi, xuất thân nghề chài lưới.

Thuở trẻ ông lên Biên Hòa ngụ nơi nhà ông Hộ trưởng Nguyễn Văn Lý, học với ông đồ Hoành. Sau, được ông Lý gả con cho.

Năm Ất vị 1835, ông đỗ giải nguyên trường thi Gia Định, lúc 28 tuổi. Sơ bổ Tri huyện Phước Long, tỉnh Biên Hòa, rồi thuyên bổ Tri huyện Trà Vang (tức là Trà Vinh, nay thuộc tỉnh Trà Vinh).

Vì tính cương trực, ông đương đầu với đám cường hào ác bá tại Trà Vinh, bị quan trên tham nhũng cáo gian, tìm cách hãm hại. May vợ là Nguyễn Thị Tồn ngồi ghe bầu ra tận kinh đô kêu oan với triều đình, ông mới thoát cảnh lao tù, nhưng phải sung quân, đóng đồn ở Vĩnh Thông (Châu Đốc).

Vợ ông từ ngoài kinh đô trở về, đến nửa đường thì bệnh mất. Ông có đôi câu đối viếng và văn tế tuyệt tác.

Đóng quân ở Tịnh Biên ít lâu, ông xin giải ngũ, về quê quán Long Tuyền sống đời ẩn dật, sinh nhai về nghề thuốc và dạy học, ôm ấp chí cao khiết. Tài đức của ông được sĩ phu và nhân dân trọng vọng, mến yêu.

Năm Nhâm thân 1872, ngày 21 tháng giêng âm lịch, ông mất, thọ 65 tuổi. Mộ ông nay còn tại Bình Thủy (TP. Cần Thơ)

Tại chùa Nam Nhã ở Bình Thủy, còn bài vị thờ vợ chồng ông.

Ngoài các bài thơ, văn tế, ông còn đề lại một bản tuồng Kim thạch kì duyên có giá trị văn chương cao, được đời truyền tụng.

Nhiều lần ông họa thơ đả kích Tôn Thọ Tường theo Pháp, và có bài thơ kêu gọi đồng bào nhất tề đứng lên chống giặc Pháp xâm lăng:

Ai khiến thằng Tây tới vậy cà?
Đất bằng bỗng chọc nổi phong ba!
Hẳn hoi ít mặt đền ơn nước
Nháo nhác nhiều tay bận mỗi nhà
Đá sắt ôm lòng cơm với trẻ
Nước non có mắt thấy cho già
Nam Kì chi thiếu người trung ngãi,
Báo quốc cần vương dễ một ta!

Bài liên quan

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button

Đã phát hiện chương trình chặn QUẢNG CÁO!

Xin hãy tắt chương trình chặn quảng cáo, bấm F5 (refresh) lại trang nếu trình duyệt không tự động..