Tên khác Ốc Lậu – Tồn Thành – Tồn Trai
Năm sinh Mậu Dần 1758 – Đinh Hợi 1827
Tỉnh thành Hà Tĩnh
Thời kì – Trịnh – Nguyễn (1533-1788)
– Nhà Tây Sơn (1778-1802)
– Nhà Nguyễn độc lập (1802-1883)

Danh sĩ đời Lê mạt, hiệu Ốc Lậu, tự Tồn Thành, Tồn Trai, người làng Yên Đông, huyện La Sơn, thuộc châu Hoan, tỉnh Nghệ An, (nay thuộc tỉnh Hà Tĩnh).

Xuất thân trong một gia đình khoa bảng, sau khi đỗ Hương cống, ông được bổ làm Huấn đạo, nhưng không đi. Tây Sơn khởi nghĩa ông chạy về kinh sư. Được Võ Quì tiến cử với Lê Chiêu Thống, ông nhận chức Thị nội văn chức, đi chiêu dụ 2 phủ Đức Quang và Hà Hoa. Xong, ông lại đi đánh dẹp có công, được thăng Viên ngoại lang kiêm Giảm thủ điện trung phù bảo, cai quản quân Hậu đằng và được ban cho thái ấp.

Năm Đinh tị 1787, ông lại ra thi, đỗ Hoàng giáp, lúc 29 tuổi. Đến khi Lê Chiêu Thống chạy sang cầu cứu nhà Thanh, ông đem mẹ về ẩn ở cửa Đông Môn, huyện Thanh Hà.

Nhà Tây Sơn vời ra làm quan, tuy ông từ chối, nhưng vẫn từng cộng sự với Nguyễn Thiếp về việc dịch sách nơi Sùng Chính Viện do nhà Tây Sơn thiết lập. Về sau, ra làm quan với nhà Nguyễn Phúc, giữ chức đốc học Nghệ An.

Ở vùng Nghệ Tĩnh còn truyền khẩu hai câu đối của ông châm biếm Nguyễn Thiếp:

“Nhất Nguyệt Ao dân vô sở lại
Lục Niên thành thạch cánh di ô. “

Nghĩa:

Làng Nguyệt Ao dân không chỗ cậy,
Thành Lúc Niên đá hãy còn dơ.

Dân gian còn truyền rằng: Nguyễn Thiếp có làm bài tán mỉa lại (theo Hoàng Xuân Hãn trong sách LA SƠN PHU TỬ, bài tán mỉa có lẽ do một người ghét Bùi Dương Lịch và trả lời thay cho Nguyễn Thiếp):

“Lê triệu cử tiến sĩ
Tây ngụy sĩ hàn lâm
Bản triều vi đốc học
Dữ thế cộng phù trầm!”

Nghĩa:

Triều Lê đỗ tiến sĩ
Tây Sơn bổ hàn lâm,
Triều Nguyễn làm đốc học
Theo đời mà nổi chìm!

Ông có soạn các sách:

Nghệ An chí,
Nghệ An phong thổ thi,
Bùi gia huấn hài,
Lê quí dật sử,
An hội thôn chí.

0 Shares:
Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You May Also Like
Chi tiết

Lê Văn Thiêm

Năm sinh Mậu Ngọ 1918 – Tân Mùi 1991 Tỉnh thành Hà Tĩnh Thời kì – Pháp đô…
Chi tiết

Bùi Hữu Diên

Năm sinh Quí Mão 1903 – Ất Hợi 1935 Tỉnh thành Thái Bình Thời kì – Pháp đô…
Chi tiết

Dương Công San

Tỉnh thành Nghệ An Thời kì – Pháp đô hộ (1883-1945) Chí sĩ yêu nước cận đại, tục…
Chi tiết

Thanh Hóa

Thanh Hóa Tỉnh Tỉnh Thanh Hóa Tượng vua Lê Thái Tổ ở Thanh Hóa Tên khác Xứ Thanh…
Chi tiết

Người Ra Glai

Người Ra Glai, còn gọi là Raglai, Ra Glây, Raglay, Rang Chơk, Rang ngok để phân biệt với…